Kısa bir video açılıyor: birkaç cümlede özetlenmiş bir ihtilaf, dramatik bir hayat hikâyesi tadında anlatılıyor. Sonra ekrana gelen o cümle: “Davayı yönet.”

İzleyici, adeta mini bir hukuk oyununun içine davet ediliyor: “Bu durumda ne olur? Hangi davayı açmak gerekir?”

Format, ilk bakışta eğlenceli, akıcı ve ilgi çekici. Hukuku, kalın kitaplardan çıkarıp cep telefonunun ekranına taşıyor. Buraya kadar sorun yok; hatta hukuka ilgi uyandırması açısından olumlu yanları da var ama biz avukatlar, bu tür içeriklerle ilgili şu soruyu sormak zorundayız: “Acaba adalet kavramını, 30 saniyelik video mantığına fazla mı yaklaştırıyoruz?” Hukuk fakültelerinde bize öğretilen temel gerçek şuydu: Hukuk öğrenmek, hap bilgi ezberlemek değil; olayları muhakeme etmeyi öğrenmektir.

Nice değerli hukuk hocalarımız derste aynı cümleyi kurardı: “Kanun maddesini ezbere bilseniz bile, her somut olayda açıp yeniden bakacaksınız.”

Bu sadece bir alçakgönüllülük cümlesi değil, hukukun doğasına dair önemli bir hatırlatmaydı: Metni bilmek tek başına yetmez, o metnin hangi olayda, hangi sınırlar içinde, hangi ayrıntılarla uygulanacağını her seferinde yeniden düşünmek gerekir.

Aynı maddeden, farklı olaylarda bambaşka sonuçlar çıkabilir. Çünkü olay değişir, delil yapısı değişir, tarafların konumu değişir, zamanlama ve bağlam değişir. “30 saniyede davayı yönet” mantığı ise, bütün bu değişkenleri tek bir şablona indirgeme riskini taşıyor. Sanki her ihtilafın bir “kısayol tuşu” varmış gibi: Olayı dinle, tek cümlelik formülü uygula, sonuç belli olsun.

Oysa hepimiz biliyoruz: Hukuk, ezberlenmiş cevap listesinden ziyade, olayı hukuki süzgeçten geçirme sanatıdır. Bu sanat, 30 saniyelik videoya sığmıyor. İçinde yaşadığımız çağın ruhunu tek kelimeyle özetlemek gerekse, pek çoğumuz “hız” deriz. Haberler saniyeler içinde akıyor, tartışmalar birkaç satırlık mesajlara sığıyor, dikkat süremiz ekrandan ekrana savruluyor. Kısa videolar, kaydırdıkça yenilenen........

© Hukuki Haber