Araç değer kaybı, trafik kazası sonrasında aracın onarılmış olsa dahi ikinci el piyasa değerinde meydana gelen düşüşü ifade eder. Türk hukukunda bu zarar kalemi, haksız fiil sorumluluğu, işleten sorumluluğu, zorunlu mali sorumluluk sigortası teminatı ve gerçek zarar ilkesi çerçevesinde değerlendirilir. Özellikle trafik

kazalarından doğan uyuşmazlıklarda, araçtaki değer kaybı çoğu zaman “maddi zarar” olarak kabul edilir ve zarar görenin tazminat talebinin önemli bir unsurunu oluşturur.

Bu konuda temel dayanaklar şunlardır:

· Türk Borçlar Kanunu m. 49: Kusurlu ve hukuka aykırı fiille başkasına zarar verenin bu zararı gidermekle yükümlü olduğunu düzenler.

· Karayolları Trafik Kanunu m. 85: İşletenin, aracın işletilmesinden doğan zararlardan sorumluluğunu düzenler.

· Karayolları Trafik Kanunu m. 90 ve m. 97: Zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatların dayanağı ve sigortacıya başvuru usulünü belirler.

· Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları: Özellikle başvuru, zamanaşımı ve teminat kapsamı bakımından uygulamada önemlidir.

Araç değer kaybına ilişkin yargı uygulamasında, temel yaklaşım; aracın kaza öncesi hasarsız ikinci el rayiç değeri ile kaza sonrası onarıldıktan sonraki ikinci el rayiç değeri arasındaki farkın gerçek zarar olarak kabul edilmesidir. Ancak bu farkın soyut değil, aracın marka, model, yaş, kilometre, hasarın niteliği, değişen parçalar ve önceki hasar geçmişi gibi objektif verilerle ortaya konulması gerekir.

Aşağıda ilgili resmi mevzuat ve içtihatlardan kısa kesitler yer almaktadır.

MADDE 49- Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı

gidermekle yükümlüdür. Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de, bu zararı gidermekle yükümlüdür.

KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU

Madde 85 – Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.

KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU

Madde 90 – Zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatlar bu Kanunda öngörülen usul ve esaslara tabidir.

Söz konusu tazminatlar ve manevi tazminata ilişkin olarak bu Kanunda

düzenlenmeyen hususlar hakkında 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun haksız fiillere ilişkin hükümleri uygulanır.

KARAYOLLARI MOTORLU ARAÇLAR ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTASI GENEL ŞARTLARI

Madde C.8 - Zamanaşımı: Motorlu araç kazalarından doğan zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin, zarar ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve herhalde, kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar.

1. Araç Değer Kaybı Nedir?

Araç değer kaybı, en basit anlatımıyla, bir aracın trafik kazası nedeniyle gördüğü hasar onarılmış olsa bile, ikinci el piyasasında artık “kazalı araç” olarak algılanması sebebiyle uğradığı kıymet azalmasıdır. Bu zarar, aracın teknik olarak tamir edilmiş

olmasından bağımsız şekilde doğar. Çünkü piyasa gerçekleri bakımından alıcılar, daha önce hasar görmüş ve onarılmış araçlara çoğu zaman hasarsız emsallerine göre daha düşük bedel öder.

Değer kaybı ile hasar bedeli birbirinden farklıdır:

· Hasar bedeli, aracın onarımı için yapılan masraflardır.

· Değer kaybı, onarım sonrası piyasada oluşan değer düşüşüdür.

Bu ayrım uygulamada çok önemlidir. Örneğin kaporta onarımı, boya, değişen parça, işçilik, boyasız göçük düzeltme gibi kalemler hasar onarımına ilişkindir; ancak araç

bunlar giderildikten sonra dahi “kazalı geçmişe sahip” sayıldığı için ayrıca değer kaybı doğabilir.

Öğretide ve uygulamada değer kaybı, çoğunlukla şu iki değer arasındaki fark olarak tanımlanır:

1. Kaza tarihindeki hasarsız ikinci el piyasa rayiç değeri

2. Onarım sonrası ikinci el piyasa rayiç değeri

Bu fark, olayın özelliklerine göre tazmin edilebilir zarar niteliği kazanır.

2. Değer Kaybının Hukuki Niteliği

Araç değer kaybı, Türk hukukunda bir maddi zarar ve daha özelde gerçek zarar kalemi olarak kabul edilir. Gerçek zarar, malvarlığında fiilen meydana gelen azalmayı ifade eder. Trafik kazasında araç hasar gördüğünde, sadece tamir gideri doğmaz; ayrıca aracın satış değerinde düşüş meydana gelir. İşte bu düşüş, gerçek zararın bir parçasıdır.

Bu noktada temel hukuki mantık şudur:

· Zarar veren kişi, zarar göreni kaza olmasaydı bulunacağı ekonomik duruma mümkün olduğunca yaklaştırmalıdır.

· Onarım yapılmış olması, değer kaybı zararını ortadan kaldırmaz.

· Sigortacı da, poliçe ve kanuni sınırlar içinde bu zarardan sorumlu olabilir.

Bu yaklaşım, özellikle trafik sigortası uyuşmazlıklarında yaygın biçimde

benimsenmiştir. İçtihatlarda da değer kaybının “aracın hasarsız hâli ile onarımdan sonraki hâli arasındaki fark” olduğu vurgulanmaktadır.

Aşağıda bu konuda açık şekilde hüküm kuran bir yargı kararına yer veriyorum:

T.C. ANKARA 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ E. 2020/655 K. 2024/305

...yerleşik uygulamasına göre, araçta meydana gelen değer kaybı gerçek zarar kalemleri arasında bulunmakta olup, trafik sigortacısı meydana gelen değer

azalmasından sorumludur. Kaza nedeniyle araçta meydana gelen değer azalması, aracın olay tarihindeki ikinci el piyasa rayiç değeri, aracın modeli, kullanım tarzı, daha önceden hasarlı olup olmadığı, kilometresi ve buna benzer diğer kriterler nazara alınarak, kazadan sonra gerekli onarımlar yapıldıktan sonra kazadan önceki değeri ile kazadan sonraki piyasa rayiç değeri arasındaki fark gerçek zarar, değer azalmasını gösterir. Hesaplama, teknik kriterler ve gerçek piyasa rayiçleri nazara alınarak yapılmalıdır.

Bu içtihat, değer kaybının soyut bir iddia olmadığını; somut piyasa verileri........

© Hukuki Haber