“Neden bazı çocuklar öğrenme için çabalarken bazıları yapamayacağına inanır ve uğraşmayı bırakır? Çabanın zekâ ile ilgisi var mı? Çocuğunuzu “zeki” diye övmek ona zarar mı veriyor, yoksa zeki olduğunu düşünerek büyümesine yardımcı mı oluyor?”

“Ebeveynler olarak en sevdiğimiz varlıklar olan çocuklarımızın öğrenme yolculuğunda onlara eşlik etmek, yol göstermek isteriz. Ancak bazen bunu nasıl yapacağımızı bilmediğimizden, üstüne bir de kendi inançlarımızı farkında olmadan çocuklara aktardığımız için onlara yardımcı olmak yerine zarar bile verebiliriz. İngilizcede “Mindset” olarak kullanılan ZİHNİYET yapısı bize sürecin neden böyle işlediğinin cevabını verir.”

Yasemin Karakaya Arslan ve Prof. Dr. Belgin Elmas ile “zihniyet” ve çocuk yetiştirme üzerine konuştuk.

Yasemin hocam nedir bu “zihniyet” ve neden bu kadar önemli?

Mindset, yani zihniyet; bir insanın yetenekleri, zekâsı ve başarısı hakkındaki temel inançlarıdır. Stanford Üniversitesi profesörü Carol Dweck”in araştırmalarına göre iki tür zihniyet yapısı vardır: “sabit zihniyet” ve “büyüme zihniyeti.” Sabit zihniyette insan, zekanın ve yeteneğin doğuştan belirlendiğine, değiştirilemeyeceğine inanır. Büyüme zihniyetinde ise beyin ve yeteneğin çaba, strateji ve doğru rehberlikle gelişebileceği ön kabulü vardır. Ve bu iki inanç; motivasyonu, öğrenmeyi, zorluklarla başa çıkmayı, hatta insan ilişkilerini bile doğrudan şekillendirir.

Belgin hocam peki akademik başarıda sadece zekâ mı belirleyici?

Angela Duckworth”un Grit, yani Azim modeli, uzun vadeli başarının en güçlü belirleyicisinin zekâ değil; tutku ve süreklilik olduğunu ortaya koyuyor. Azim dört unsurdan oluşuyor: ilgi, pratik, amaç ve umut. Hayatın pek çok alanında gördüğümüz gibi zekâsıyla öne çıkan ama azmi olmayan bir çocuk, zamanla ortalama zekâlı ama azimli bir çocuğun gerisinde kalıyor. Bu denklem ebeveynler açısından önemli bir bakış açısı değişikliği anlamına geliyor: Asıl mesele çocuğun ne kadar zeki olduğu değil, ilgisini besleyip besleyemediğimiz, zorluklarla yüzleşmesine alan açıp açamadığımız ve bir amaca bağlı hareket etmesini destekleyip destekleyemediğimizdir.

Yasemin hocam sabit zihniyeti tetikleyen durumlar neler?

Dweck”in araştırmaları, çocukların sabit zihniyete geçtiği altı tetikleyici an tanımlıyor: zorlukla karşılaşmak, başarısızlık yaşamak, çaba gerektiren görevlerle uğraşmak, eleştiri almak, başkasıyla kıyaslanmak ve başarı baskısı hissetmek. Bu anların ortak noktası, çocuğun içindeki "yapamam sesini" devreye sokmasıdır. Sabit zihniyette başarısızlık yetersizliğin kanıtı, çaba ise zekanın yokluğunun işareti olarak yorumlanır; bu yüzden çocuk denemekten, yanılmaktan ve risk almaktan kaçınmaya başlar. Ebeveynin görevi bu kırılgan anları fark etmek ve dili yeniden çerçevelemektir. "Zor........

© HalkTV