“Eğitimde Donanım İflas Ediyor: Çocuklar Değil, Beyin Ağları Yorgun”

Nöro-Stratejist Hüseyin Gürkan Solmaz ile Dijital Çağda "Bilişsel Yeniden Kablolama" üzerine konuştuk.

Sayın Solmaz, Türkiye’de eğitim tartışmaları genelde sınav sistemleri veya ders içerikleri üzerinden yürür. Ancak siz ezber bozan bir çıkışla, "Eğitim artık bir pedagoji meselesi değil, bir nöropsikolojik altyapı meselesidir" diyorsunuz. Bu kavramı ilk kez duyuyoruz. TAM OLARAK NEDİR BU NÖROPSİKOLOJİK ALTYAPI?

Şahin Bey, aslında Türkiye'de eğitimin en büyük kör noktasına parmak basıyoruz. Nöropsikolojik altyapı; beynin fiziksel yapısı ile zihinsel süreçlerin (dikkat, bellek, yürütücü işlevler) arasındaki o kritik köprüdür. Biz çocuklara "ne" öğreneceklerini söylüyoruz ama o bilgiyi işleyecek olan "donanımın" durumuna hiç bakmıyoruz. Bugünün dünyasında nöropsikolojik altyapısı dijital gürültüyle, kronik stresle veya uyaran bombardımanıyla hasar görmüş bir öğrenciye dünyanın en iyi müfredatını sunsanız da sonuç alamazsınız. Çünkü beyindeki veri işleme merkezleri (Frontal Lob) ile filtreleme mekanizmaları senkronize çalışmıyor. Eğitim artık sadece sınıf içinde biten bir süreç değil; beynin nöral ağlarını, yani o bilişsel mimariyi işlevsel hale getirme sanatıdır.

Sizin uzmanlık alanınız olan "Nöro-Bilişsel Mimari" burada devreye giriyor sanırım. "GİRDİ DÜZENLEME" (INPUT REGULATİON) TEORİNİZDEN BAHSEDER MİSİNİZ? BİLGİ BEYNE GİRMEDEN ÖNCE NE OLUYOR?

Şahin Bey, Nöro-Bilişsel Mimari, öğrenmeyi salt pedagojik bir bilgi aktarımı değil, beynin yapısal bir mühendislik projesi olarak tanımlar. Bilgi, kortekste anlamlandırılmadan çok önce 'Duyusal Kayıt' aşamasında talamik bir filtreleme mekanizmasından geçer. Eğer bu aşamada nöral yollar; dijital gürültü, kronik stres veya uyaran bombardımanı sebebiyle deforme olmuşsa, gelen veri bir 'anlam' olarak değil, 'kaotik bir gürültü' olarak algılanır. Bu durum, beynin enformasyonu işleme kapasitesini henüz süreç başlamadan felç eder; zira zemin etüdü hatalı yapılmış bir arazide üzerine çıkılan her kat, sistemin çökme riskini artırır. Dolayısıyla, nöropsikolojik altyapısı kurulmamış bir zihinde öğrenme eylemi, biyolojik olarak daha başlangıç safhasında engellenmiş olur.

Girdi Düzenleme (Input Regulation) teorim ise tam bu noktada devreye girerek, beynin veri kabul protokollerini normalize etmeyi amaçlar. Salience Network (Önem Atfetme Ağı) üzerinden kurguladığımız bu süreçte temel hedef; zihnin neyin 'kritik sinyal' (öğretmenin sesi, ders içeriği), neyin ise 'çevresel parazit' (bildirimler, gürültü) olduğunu ayırt etme yetisini, yani nöropsikolojik seçiciliğini geri kazandırmaktır. 'Targeted Plasticity' (Hedefli Esneklik) prensipleriyle uyguladığımız bu 'Yeniden Kablolama' (Rewiring) işlemi, duyusal girdi kanallarını stabilize ederek bilginin beyne en az........

© HalkTV