Londra'da düzenlenen Farnborough Uluslararası Havacılık Fuarı, önceki yıllara kıyasla daha düşük katılımla başladı. Buna karşılık, sektör temsilcileri arasındaki görüşme trafiği oldukça yoğundu. Özellikle küresel havacılığın en önemli gündem maddeleri olan uçak motoru tedariki, bakım altyapısı, teslimat gecikmeleri ve jeopolitik gelişmeler, fuarın kapalı kapılar ardındaki görüşmelerine damga vurdu.

Türk Hava Yolları (THY) üst yönetimi de Airbus ve Boeing'e verilen toplam 400 adetlik dar gövdeli uçak siparişlerinin motor tedariki, uzun dönem bakım anlaşmaları ve bölgesel krizlerin operasyonlara etkisi konusunda motor üreticileri başta olmak üzere sektörün önde gelen şirketleriyle kapsamlı temaslarda bulundu.

THY Yönetim Kurulu ve İcra Komitesi Başkanı Prof. Dr. Murat Şeker ile Genel Müdür Ahmet Olmuştur ile göreve gelmelerinin ardından ilk röportajı Brezilya'da düzenlenen IATA Genel Kurulu'nda yapmıştım. Yaklaşık 10 yıl boyunca genel müdür yardımcılığı görevlerinde bulunan iki yönetici de şirketin tüm operasyonel süreçlerine hâkim. Bugün küresel havacılığın karşı karşıya bulunduğu motor, tedarik zinciri ve teslimat krizini yönetebilecek tecrübeye sahip isimler arasında yer alıyorlar. Dolayısıyla hem THY'nin önündeki yol haritasını hem de sektörün karşı karşıya bulunduğu riskleri yakından biliyorlar.

Farnborough Airshow'da kendileriyle küresel gelişmelerin havacılığa etkilerini, savaşların operasyonlara yansımalarını, yolcu talebini ve özellikle sipariş edilen uçakların motor tedarik sürecini ayrıntılı şekilde konuşma fırsatı buldum.

Havacılık sektörünün uzun süredir yaşadığı uçak teslimatlarındaki gecikmeler THY yönetiminin de gündemindeydi. Farnborough’da Airbus ve Boeing’in yetkilileriyle bu durumu da konuştuklarını ifade ettiler. İki üreticinin son dönemde uçak teslimatlarını altı ila dokuz ay arasında ertelemesi, havayollarının operasyon planlarını doğrudan etkiliyor.

THY’nin savaşlar sebebiyle kapanan hatlardan ortaya çıkan kapasiteleri nasıl yönettiğini de Prof. Murat Şeker’den dinledik. Çatışma ortamına rağmen şirketin kapasite kullanımı, geniş uçuş ağı sayesinde geçen yılın üzerinde gerçekleşmiş. THY, Ortadoğu’daki seferlerin durdurulduğu dönemde geniş gövdeli uçakların Uzak Doğu ve Güney Asya’ya, dar gövdeli filonun ise Orta Asya, Avrupa ve Afrika pazarlarına yönlendirerek, yaklaşık 37 yeni frekans artışı yaparak çözüm üretmiş.

Kriz ortamında yolcu uçakları için üretilen çözüm kargo operasyonları için de uygulanarak, yaklaşık 60 yeni kargo frekansı eklenmiş.

Netice itibariyle THY’nin Ocak-Haziran döneminde, arz edilen koltuk kilometresi kapasitesi geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5 artmış. Kargo tarafında ise tonaj olarak yüzde 20’lik büyüme gerçekleşmiş. Kriz ortamında THY yönetimi her iki tarafta birim gelirleri artırmayı başarmış.

Petrol Gelirleri Eritiyor

Körfez’de krizin yeniden canlanmasıyla artan petrol fiyatları havacılık sektörünün en önemli meselesi. Prof. Murat Şeker’in verdiği bilgiye göre, Brent petrol fiyatının varil başına 70 dolardan 80 dolara yükselmesi, şirketin aylık yakıt giderlerini yaklaşık 100 milyon dolar yükseltiyor.

THY yönetimi, 2026 yılı bütçesinde uçak yakıtı maliyetini 6,2 milyar dolar olarak öngörmüş, fakat yükselen petrol fiyatlarının yıl sonu yakıt maliyetini 8,5 milyar dolara kadar çıkarma ihtimali bulunuyor. Bu da şirket açısından 2 ila 2,5 milyar dolarlık ek maliyet anlamına geliyor.

THY yönetimi de petrolden gelen bu yükün bir bölümünü artan gelirlerle dengelemeye çalışırken, zorunlu olmayan yatırımların bir kısmını da ertelemiş durumda.

THY yönetimi, Airbus'tan sipariş edilen 250 ve Boeing'den alınacak 150 dar gövdeli uçak için motor üreticileri CFM International (ABD’den GE Aerospace ve Fransa’dan Safran ortaklığı) ve Pratt & Whitney başta olmak üzere sektörün önde gelen şirketlerinin üst düzey yöneticileriyle bir dizi görüşme gerçekleştirdi.

Bu görüşmelerden çıkan en önemli sonuç ise uzun süredir devam eden CFM müzakerelerinde önemli ilerleme sağlanmış olmasıydı. Bir süredir taraflar arasında sonuçlandırılamayan bazı başlıklarda önemli mesafe alındığını ve yakın zamanda yeniden masaya oturulması konusunda iyimser olduklarını Prof. Dr. Murat Şeker'den öğrendim.

Bir kulis bilgisini de paylaşayım. THY'nin mevcut ve planlanan filo büyüklüğü dikkate alındığında, motor tedariki ve uzun dönem bakım anlaşmaları kapsamında CFM'in dünyadaki en büyük ve stratejik müşterileri arasına girmesi söz konusu. THY yönetiminin verdiği bilgiye göre şirket, CFM açısından premium müşteri olarak değerlendirilen sınırlı sayıdaki havayollarından biri olma konumuna yükseliyor.

THY'nin artık Farnborough........

© Habertürk