menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Kriz Kahini bu kez neden iyimser?

208 0
05.10.2026

2008 küresel finans krizini önceden tahmin ederek adını ekonomi tarihine yazdıran, bu nedenle yıllarca "Kriz Kahini" olarak anılan Nouriel Roubini Türkiye'deydi. EKONOMİ gazetesi ve PwC işbirliğiyle düzenlenen Dönüşen Liderlik Zirvesi'nde konuşan ünlü ekonomist, dünya ekonomisinin karşı karşıya olduğu riskleri anlatırken beklenmedik ölçüde iyimser bir gelecek tablosu çizdi. Roubini'nin mesajı aslında oldukça çarpıcıydı: Dünya ekonomisi çok sayıda krizden geçiyor ama yıkılmıyor. Hatta önümüzdeki dönemde daha yüksek büyüme ve daha düşük enflasyonun bir arada gerçekleşmesi mümkün.

Peki, 2008 krizini herkesten önce gören ekonomisti bugün bu kadar iyimser yapan ne?

Roubini'nin değerlendirmeleri yalnızca ABD ve dünya ekonomisinin geleceğine ilişkin tahminlerden ibaret değil. Trump'ın ekonomi politikalarından petrol fiyatlarına, yapay zekâ yatırımlarından Türkiye'nin enflasyon sorununa ve son dönemde yaşanan fon krizine kadar uzanan geniş bir perspektif sunuyor.

Dünya ekonomisi neden yıkılmadı?

Roubini'nin konuşmasında öncelikle dikkat çektiği konu, küresel ekonominin olağanüstü şoklara karşı gösterdiği direnç oldu.

Covid-19 salgını, Rusya-Ukrayna savaşı, Trump'ın gümrük tarifeleri, İran savaşı ve enerji fiyatlarındaki sert hareketler, normal şartlarda bu gelişmelerin her birinin tek başına küresel ekonomiyi resesyona sürükleyebileceği düşünülürdü. Ancak beklenen büyük ekonomik yıkım gerçekleşmedi.

Roubini bunu dört temel faktörle açıklıyor. Piyasa disiplini, ekonomilerin ve şirketlerin değişen koşullara uyum sağlama yeteneği, para ve maliye politikalarının müdahaleleri ve en önemlisi teknoloji yatırımları.

Özellikle piyasa disiplininin altını çiziyor. Trump'ın gümrük tarifelerini artırmasının ardından borsalarda yaşanan sert düşüşler ve tahvil faizlerindeki yükseliş, ABD yönetiminin geri adım atmasında etkili oldu. Yani dünyanın en büyük ekonomisi bile piyasaların verdiği mesajı görmezden gelemedi.

Burada önemli bir değişim var. Eskiden hükümetlerin kararları piyasaları yönlendirirdi. Bugün ise piyasaların tepkisi hükümetlerin kararlarını değiştirebiliyor.

Roubini'nin yaklaşımında bu mekanizma, küresel ekonominin krizlere karşı geliştirdiği en önemli savunma hatlarından biri.

Stagflasyon tehlikesi geçmedi, teknoloji umut veriyor

Roubini kısa vadede iyimser değil. Jeopolitik gelişmelerin yarattığı enerji şoklarının büyümeyi yavaşlatırken enflasyonu yükselttiğini kabul ediyor. Savaşların, yüksek kamu borçlarının, bütçe açıklarının ve korumacılığın dünya ekonomisi üzerindeki baskısı devam ediyor.

Bu nedenle kısa vadeli görünüm stagflasyonist.

Ancak uzun vadeli beklentisi çok farklı. Roubini, "Daha yüksek büyüme ve daha düşük enflasyon bekliyorum" diyerek gelecek dönemin temel dinamiğini teknoloji yatırımlarına bağlıyor.

Yapay zekâ, robotik, biyoteknoloji, yarı iletkenler ve yeni enerji teknolojileri üretkenliği artıracak. Daha az maliyetle daha fazla üretim yapılabilecek. Üretim kapasitesindeki artış, ekonomik büyümeyi desteklerken maliyetleri ve dolayısıyla enflasyonu aşağı çekebilecek.

Roubini'nin en dikkat çekici tespitlerinden biri de yapay zekâ yatırımlarının bugün ekonomiyi ayakta tutan temel unsurlardan biri olduğu yönünde. Ona göre geçen yıl yaşanan yatırım patlaması olmasaydı dünya ekonomisi ağır bir resesyonla karşı karşıya kalabilirdi.

Dolayısıyla yapay zekâ yalnızca teknoloji şirketlerinin borsa değerlerini yükselten bir yatırım hikâyesi değil. Küresel ekonominin büyüme modelini değiştirebilecek bir sermaye harcaması ve verimlilik devrimi.

Tahvil faizleri yükselirken borsa da yükselebilir

Roubini'nin finans piyasalar açısından üzerinde durulması gereken bir başka değerlendirmesi tahvil faizleriyle hisse senetlerinin aynı anda yükselebileceği yönünde.

Alışılmış piyasa ezberinde tahvil faizlerinin yükselmesi hisse........

© Habertürk