Ağustos ayı bütçe gerçekleşmeleri, kamu maliyesinin yılın ilk sekiz ayında nereden geçtiğini ve önümüzdeki dönemde hangi yöne gittiğini oldukça net biçimde ortaya koyuyor.

İlk bakışta rakamlar sakin görünüyor. Ocak-ağustos döneminde bütçe giderleri 12 trilyon 163 milyar liraya, bütçe gelirleri ise 10 trilyon 855 milyar liraya ulaştı. Böylece bütçe açığı 1 trilyon 308 milyar lira oldu.

Fakat bütçenin asıl hikâyesi bu açıkta değil.

Çünkü kamu kesimi faiz hariç hesaplandığında 680 milyar lira fazla vermiş durumda.

İşte bütün mesele burada başlıyor.

Devletin kendi harcamalarını karşılayacak kadar gelir üretebildiği, hatta faiz dışı fazla verdiği bir ortamda bütçe neden açık veriyor?

Cevabı faiz ödemelerinde. 8 aylık tablo, Türkiye'nin kamu maliyesindeki en önemli yapısal sorunun hâlâ yüksek faiz faturası olduğunu gösteriyor.

Devlet harcamayı kontrol altında tutuyor

Önce olumlu taraftan başlayalım.

2026 bütçesinde yılın tamamı için 18 trilyon 979 milyar liralık gider öngörülmüş. İlk sekiz ayda bunun yüzde 64,1'i kullanılmış.

Bütçe gelirlerinde ise yıllık hedefin yüzde 66,7'sine ulaşılmış. Vergi gelirlerinde gerçekleşme oranı yüzde 67,4 ile daha yüksek.

Yani yılın üçte ikisi geride kalırken devlet gelir hedefinin yaklaşık üçte ikisini toplamış, giderlerde ise bunun biraz altında kalmış.

Bu açıdan bakıldığında kamu maliyesinin kontrollü gittiğini söylemek mümkün değil.

Üstelik bütçe giderleri geçen yılın ilk sekiz ayına göre yüzde 36,8 artarken bütçe gelirlerindeki artış yüzde 36'da kalmış. Aradaki fark sadece 0,8 puan.

Dolayısıyla 1,3 trilyon liralık açığın arkasında büyük ölçüde harcama patlaması yok. Başka bir şey var.

Faiz giderleri ilk sekiz ayda 1 trilyon 988 milyar liraya çıktı. Geçen yılın aynı dönemine göre artış yüzde 39,4.

Daha çarpıcı olan ise gerçekleşme oranı. Yılın tamamında 2 trilyon 742 milyar liralık faiz ödemesi öngörülmüş. Bunun yüzde 72,5'i daha ağustos sonunda gerçekleşmiş. Toplam bütçe giderlerinin gerçekleşme oranı yüzde 64,1 iken faiz giderlerinde yüzde 72,5'e çıkılması tesadüf değil.

Devlet normal harcamalarında frene basabiliyor. Ama geçmiş dönemin borçlanmasının faizini aynı kolaylıkla frenleyemiyor.

Bu nedenle 2026 bütçesinde çok ilginç bir görüntü oluşuyor: Faiz hariç kamu maliyesi fazla veriyor, faiz dahil edildiğinde açık veriyor.

İlk sekiz ayda 680 milyar liralık faiz dışı fazla üretilmesine rağmen bütçe açığının 1 trilyon 308 milyar liraya ulaşması, faiz yükünün büyüklüğünü tek başına anlatmaya yetiyor.

Kamu kesimi kazandığından fazlasını faiz olarak ödüyor.

Cari harcamalar yatırımın........

© Habertürk