menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Şair Âdem İrhan ile şiirin, gönül dünyasının ve edebiyatın izinde

21 0
31.10.2026

Edebiyat, insanın duygu ve düşünce dünyasını sözcüklerle anlamlandırdığı; şiir ise kimi zaman bir gönül yarasını, kimi zaman bir özlemi, kimi zaman da bir milletin ortak hafızasını dizelere taşıdığı eşsiz bir sanat alanıdır. Türk şiirinin köklü geleneğini yaşatmak, edebiyata emek veren isimleri tanıtmak ve onların düşünce dünyalarını okurlarla buluşturmak, kültürel mirasımıza sahip çıkmanın önemli yollarından biridir.

Bu anlayışla hazırladığımız “Türk Dili ve Edebiyatı, Türk Şiiri ve Türk Şairlerine Vefa” söyleşi dizimizde, şiire gönül veren, kalemiyle edebiyat dünyasında yer edinen ve söze değer katan isimleri konuk ediyoruz.

Bu kez söyleşi konuğumuz, şiirin duygu dünyasına açılan kapısını aralayan, sözcüklerin gücüyle insanın iç sesine ulaşan şair Âdem İrhan.

Şiire, edebiyata ve hayata dair düşüncelerini kendi ifadeleriyle tanıyacağımız bu söyleşide; bir şairin dünyasına, dizelerin ardındaki duyguya ve edebiyat yolculuğunun anlamına birlikte bakacağız. Çünkü vefa, yalnızca geçmişin değerlerini hatırlamak değil; bugün üreten, emek veren ve kültürümüze katkı sunan isimleri de görünür kılmaktır.Merhaba Adem Bey, hoş geldiniz. Öncelikle Türk Dili ve Edebiyatına, Türk şiirine sunduğunuz katkılar ve söyleşi davetimizi kabul ettiğiniz için teşekkür ederiz.

Sizi tanımayan okurlarımız için kendinizi tanıtır mısınız? Adem İrhan kimdir?

Merhaba Jale Hanım, hoş bulduk. Söyleşinizde bana da yer verdiğiniz için teşekkür ederim. 1975 yılında Elazığ’da doğdum. Üniversite eğitimi de dâhil olmak üzere tüm eğitim hayatımı Elazığ’da tamamladım. Hâlen bir kamu kuruluşunda idareci olarak görev yapmaktayım. Evli ve dört çocuk babasıyım. 1998 yılından bu yana hece şiiriyle iç içeyim.

Elazığ’da doğup büyümek, yaşadığınız coğrafyanın kültürü ve insan ilişkileri şiir dünyanızı nasıl etkiledi? Memleketinizin edebî kimliğinizin oluşumundaki yerini nasıl değerlendiriyorsunuz?

Elbette şiir dünyamızın ve şair kimliğinin etkilenmesinde içinde bulunduğumuz coğrafyanın etkisi büyüktür. Yurdumun her köşesi gibi memleketim Elazığ da edebi ve kültürel açıdan çok zengindir kadim bir kültüre sahiptir. Doğarken ninni, ölünce ağıt yakılan bir kültürün mirasçıları olarak şiirden etkilenmememiz mümkün değildir. Ve bu ikisi arasında hayatımız süresince şarkı, türkü, marş, naat gibi eserlerin etkisinde ister istemez kalmışızdır. Özellikle Elazığ’ın etkisi şu açıdan oldu demek tam anlamıyla doğru olmayabilir. Fakat bu kadim şehrimin “Çayda çıra, Ahcik, Yüksek minarede kandiller yanar, Ne feryad edersin divane bülbül” gibi onlarca eserin mûsikî ve kafiye ahengine bakıp, dinleyip o kültür içinde yoğrulunca etkilenmemek elde değil. Ben de bu köklü kültürde filizlenmeye çalışan bir hece şairiyim.

Duyguları sözcüklere dökmek ve onları okurun yüreğine ulaştırmak herkesin başarabileceği bir şey değildir. Kaleminizin gücünü ve şiir yazma yeteneğinizi ne zaman fark ettiniz?

Ortaokul lise dönemlerinde hazır cevaplılığımla bilinen bir öğrenciydim. Bence bu yolun ilk adımları buradan geliyor. Daha sonra hayat içerisinde duygu dünyamız geliştikçe gerek ifadelerimize bir ahenk katma isteği, gerekse sıra dışı bir ifade şekli olsun diye duygularımızı kafiye örgüsü ile yazmaya ve ifade etmeye çalıştık. Çünkü en derin ve en güzel duygular en güzel şekilde sunulmalıydı. Aslında şiir duyguların bir nev-i sunum şeklidir. Sadece duygunun güzelliği yetmez, sunumun da mükemmel olması gerekiyordu. Böylelikle başlayan bir yolculuktu. 

Şiirlerinizde aşk, özlem, ayrılık ve gönül dünyasına ilişkin temaların öne çıktığı görülüyor. Bu temalar kişisel yaşam deneyimlerinizden mi, yoksa insan ilişkilerine yönelik gözlemlerinizden mi besleniyor?

Evet şiirlerimde daha çok aşk, özlem, hasret gibi duygu dünyasını anlatan şiirler çoğunlukta. Elbette bizzat kendi iç dünyamı, kendi duygularımı anlattığım çok sayıda şiirim oldu. Zaten şiirdeki duygu derinliğine baktığınızda yaşanmadan yazılmaz diyebileceğiniz eserlere rastlamanız olasıdır. Bunun yanı sıra gözlemlerim ve şahit olduğum hayat hikayeleri sonucunda da yazdığım eserler var. Ziyan, Hicranın Tavafı, Beddua bunlardan sadece bir kaçıdır. Şiirlerimizde gerçek duygunun yanı sıra kurguladığımız durumlar da yok değil. Şöyle ki; Bir cinayet romanı yazmak için ille de katil olmaya gerek yoktur. Hayal gücü ve kurgu ile yazdığımız veya desteklediğimiz şiirlerimiz tabi ki var. 

Bir şiirin özgün ve kalıcı olmasını sağlayan unsurlar sizce nelerdir? Şairin yaşadıklarını yazması yeterli midir, yoksa şiirin dil, imge ve estetik bakımından da belirli bir olgunluğa ulaşması mı gerekir?

İmge, şiiri şiir yapan en önemli unsurlardan bir tanesidir. Duygu, düşünce ve hayalleri daha etkili, daha güzel ve daha çarpıcı anlatmak, az sözle çok şey ifade etmek, duyguya derinlik katmak için kelimelerin gerçek anlamlarının dışına çıkılması ya da aralarında değişik ilgi ve uyumlar kurularak yapıldığında şiire özgün bir hal alır. Bu da söz sanatlarını iyi bir şekilde ve yerinde kullanmakla mümkündür.

“Seni özledim, gözlerini ne zaman göreceğim?” demek ile

“Bir alev sol yanımı yakıyor zaman zaman,Bilmem ki gözlerinin görüş günü ne zaman?”

Demek aynı şey değildir. Birinde düz bir ifade, birinde imge, söz sanatı ve ahenk var. Zaten şiiri şiir yapan da bu değil mi? Her ne kadar aynı anlam çıksa da sunum şekli ve ifadedeki özgünlük duyguya farklı bir boyut kazandırıyor. 

Geleneksel Türk şiiri ile günümüz şiirini nasıl değerlendiriyorsunuz? Halk şiirinin, hece ölçüsünün ve kafiye geleneğinin günümüz şairleri için hâlâ önemli bir yeri olduğunu düşünüyor musunuz? Kendi şiir anlayışınızı bu gelenekler içerisinde nerede konumlandırıyorsunuz?

 Ben apaçık bir şekilde geleneksel Türk şiirinden yanayım. Hece şiirinde kafiyelerdeki ahenk ve o melodik yapı benim nazarımda hece şiirini bir adım öne çıkarır. Fakat bu farz değil, tarzdır. Benim kendimi daha iyi ifade ettiğimi düşündüğüm kişisel bir seçimdir. Burada asıl olan hece vezni, serbest vezin veya aruz vezni ile yazılması değil duygunun en samimi, en derin duygularla kusursuz şekilde ifade edilmesi ve dinleyiciye iletilmesidir. Takdir edersiniz ki kusursuz bir serbest vezin şiiri, kusurlu bir hece şiirinden daha eftaldir. Kendimi konumlandırdığım yer hâlâ yolun başıdır. Çünkü geleneksel hece şiiri bir deryadır. Bireysel olarak değerlendirdiğimizde hepimiz birer damlayız. Ancak manzaraya geniş bir perspektiften bakıldığında geleneksel Türk şiirinin büyüklüğünü ve derinliğini görebiliriz. Şairler damla, geleneksel Türk şiiri deryadır. 

Şiirleriniz arasında sizin için ayrı bir yere sahip olan, yazarken derin izler bırakan bir şiiriniz var mı? Varsa bu şiirin hikâyesini ve sizin için taşıdığı anlamı paylaşır........

© Haberton