Hepimizin günde on binlerce kez başvurduğu referansları vardır. Pek çoğumuz bu başvuruyu farkına varmadan yaparız. Bir kısmımız ise durumun farkındadır; ancak referanslarını yeterince özümseyemediği için zamanla arızalı kararlar verdiğini dahi hissetmeden bunu bir alışkanlığa dönüştürür ve adeta zihinsel bir körlük yaşar. İşin daha kötüsü, bu kararlarında o kadar emin tavırlar sergiler ki yıkıcı sonuçlar doğurduğu hâlde esas sebebi ıskalar.

Bu yazı dizimizde, muhtemelen 3-5 makale boyunca Referans Kayması konusuna odaklanacağız inşallah. Konunun ehemmiyetine binaen önce teorik altyapısını kurgulamayı, ardından güncel pratiklerle konu analizleri yapmayı arzu ediyoruz. Bu tür yazılar zihinsel alışkanlıklarımızı zorladığı için zihin doğal bir direnç gösterebilir ve okuyucuyu yorabilir. Ancak sabırla ilerlendiğinde, son derece kıymetli farkındalıklar kazanılacağına inanıyoruz.

Zihin, uyanık olduğu müddetçe kesintisiz çalışır. Bir ipin mahir ellerde işlenerek türlü türlü dantellere veya örgü kazaklara dönüşmesi gibi; bilgi de zihin tarafından işlenerek faydalı kararlara dönüştürülür. Bilgi, bazen gözlem yoluyla anlık olarak elde edilir ve üretilir (yola bakıp gelen arabanın tehlikesini görmek gibi); bazen de öğrenilmiş/kabul edilmiş olan bilgi hafızadan çağrılarak işleme konur (“Ben böyle öğrenmiştim ama acaba bu doğru muydu?” diyerek yeniden değerlendirmeye açılması gibi).

İster gözlem yoluyla elde edilen anlık bilgi olsun, isterse önceden öğrenilip kabul edilmiş referans bilgi; her ikisi de terazinin bir kefesine konulan meyve gibidir. Muhakeme ise o teraziyi dengeye getirme çabasıdır. Fakat terazinin dengeye gelmesi için diğer kefeye konulan bir referans ağırlık gerekir. 1 kg meyve tartılacaksa, önceden 1 kg olduğu bilinen veya kabul edilen demir bir kütle bulundurulur. Bu "referans ağırlıktır"; meyve ise "anlık ağırlıktır".

Ayrıca terazi tam orta noktadan mesnet almalıdır; burası denge noktasıdır. Çalışma şartlarına bağlı olarak zamanla terazilerde denge noktası kayar ve terazi hatalı tartmaya başlar. O nedenle........

© Habername