İran rejimi yıkılıyor mu?
İran halkı isyanın eşiğinde. 28 Aralık’ta önce esnaflar sonra öğrenciler ve işçiler sokaklara döküldü. Tahran’da başlayan gösteriler aynı gün ülkenin tamamına yayıldı. Pezeşkiyan üniversite talebelerine hitaben yaptığı konuşmada ‘’Cumhurbaşkanı olarak bir şey yapamıyorum. Elimden hiçbir şey gelmiyor. Ben yaparım diyen varsa çekilmeye hazırım’’ dedi. Pezeşkiyan bu sözleriyle ‘’Ben beceriksizim’’ demiyor elbette. ‘’Benim yetkim yok. Yetki dolayısıyla sorumluluk dini lider ve dini lidere bağlı olan paralel kurumlarda.’’ diyor.
İran’da bir yıldır su, elektrik, doğalgaz ve yakıt sıkıntısı var. Dünyanın en zengin petrol ve gaz rezervlerine sahip olmalarına rağmen vatandaşlarını ısıtamayan, evleri aydınlatamayan bir devletle karşı karşıyayız. Akaryakıt karaborsa da satılıyor. Su günde 3-4 saat verilebiliyor. Son iki ayda yerel para birimi olan riyal dolar karşısında 0 değer kaybetti. Temel gıda maddeleri dahil olmak üzere her şeyin fiyatları bir yıl içinde 6 ile 10 kat arasında arttı. Bu malların çoğu zor bulunuyor. Susuzluk nedeniyle tarlalar ve meyve bahçeleri sulanamayınca tarımsal üretim hiç olmadığı kadar düştü.
Bütün bunların üzerine tuz biber olan, Hizbullah’a 1 milyar dolar verildiği haberine, Devrim Muhafızları ’’Elbette vereceğiz. Nasrallah’ın ordusunu yalnız bırakmayacağız’’ cevabını verince su taştı. Vatandaşlar en çok ‘’Kahrolsun Hamaney’’, ‘’ Bize ne Irak’tan bize ne Lübnan’dan’’, ‘’Yıkılsın rejim’’ sloganlarını attılar. Hükümet, gösteriler kalabalıklaşarak ülke sathına yayılınca, dördüncü günün akşamında önce OHAL sonra sıkıyönetim ilan etti. Bu ilandan ve ABD ile İsrail’in açıklamalarından sonra vatandaşlar sokaklardan çekildiler. Marjinal silahlı gruplar güvenlik güçleriyle çatışmaya başladı.
Rejim günü kurtarmaya çalışıyor. Halk sokaklara dökülünce gösterilere önce izin veriyorlar ki toplumun enerjisi boşalsın. Ardından vaatler sıralanıyor. Görev değişiklikleri ve cezalandırmalar yapılıyor. Sonra OHAL ve sıkıyönetim ilan ediliyor. Protestolara devam edenler vuruluyor ve yakalanıyor. Tutuklananlar ya idam ediliyor ya da çok uzun hapis cezaları alıyorlar. Ortalık yatışınca eski düzene geri dönülüyor, yani yolsuzluklar, hırsızlıklar, israf ve kötü yönetim, halk bir vesileyle tekrar sokaklara dökülene........

Toi Staff
Sabine Sterk
Gideon Levy
Mark Travers Ph.d
Waka Ikeda
Tarik Cyril Amar
Grant Arthur Gochin