19 Nisan 1919’dan 19 Mayıs 1919’a
Bu yazı 19 Mayıs’ta yayınlanacaktı ama, bir aksaklık oldu. Ama bir hafta gecikmeli de olsa bugün yayınlamak istedim. Aslında CHP de yaşananlar bu günün ana gündem maddesi. Ama o yazıyı Bayram sonrasına erteliyorum. Ortam çok bulanık, gelişmeler çok hızlı, Ankara’ya yeni döndüm ve daha fazla bilgiye ihtiyacım var. 19 Mayıs’da ne olduğunu herkes anlatıldığı kadarı ile biliyor (!?) da, 19 Nisan’da ne olduğunu insanlar pek bilmiyor. Ve hele de bu konunun 19 Mayıs’la bağlantısı ne, bugün onu anlatacağım. İşin ilginç yanı şu, 15 Mayıs 1919: Yunan kuvvetleri, İtilaf Devletleri donanmasının koruması altında İzmir'e çıktı. Mustafa Kemal de 16 Mayıs 1919 Cumartesi günü ikindi saatlerinde, Kaptan İsmail Hakkı Durusu yönetimindeki Bandırma vapuru ile İngiliz işgal kuvvetlerinin bilgisi, onayı ve gözetiminde Limandan ayrıldılar.. İngiliz yetkililer tarafından tek tek yolcuların seyahat belgelerinin incelenmesi zaman aldı.
Mustafa Kemal’le birlikte gemide 23 subay ve memur, 25 astsubay, erbaş ve er olarak toplam yaklaşık 48-50 kişi vardı. Bunlardan biri de Hind asıllı İngiliz ajanı Mustafa Sagir idi. O Sinop’ta gemiden indi ve Ankara’ya gitti. İstanbul’dan hareketinden sonra 17 Mayıs’ta İnebolu’ya, 18 Mayıs’ta Sinop’a uğradı ve 19 Mayıs 1919 sabahı (saat 08.15 civarı) Samsun Tütün İskelesi’nde gemiyi İşgal kuvvetleri komiserliğine bağlı askeri yetkililer karşıladı.
Sahi, hiç düşündünüz mü, Bandırma gemisi nasıl ortadan kaldırıldı, sonra da hurdaya çıkartılıp yok edildi. Tamam yok ettiler, yok etme emrini kim verdi, nerede söküldü, hurdası kime kaça satıldı. Gemi’nin bu son yolculuğundan önce hangi limandan hangi limana ne taşımıştı. Ve Samsun’dan sonra sökülene kadar Geminin uğradığı limanlar ve taşıdığı yükler nelerdi? Onu da geçelim de, Geminin seyir defteri nerede, kimin eline geçti ve hala niye saklıyorlar, Latife hanımın mektupları gibi!?
Mustafa Kemal Samsuna geldiğinde Kars İslam Cumhuriyetini yıkan ve bakanlar kurulu üyelerini Batum’a, oradan da Malta’ya süren askeri komutanlar, görevlerini tamamladıktan sonra niçin Samsun’a gelmişlerdi? Yunan İzmir’e çıkıyor, Ülkenin en batı ucundan düşman içeriye girerken, Mustafa Kemal niçin ülkenin en doğu ucuna gidiyor ki, hem de ta Erzurum’a. Mustafa Kemal’in doğuya gitmesine ne gerek vardı, Çünkü Karabekir zaten oradaydı. Tamam gönderildi-Gitti, orada niye Kazım Karabekir’le birlikte hareket etmiyorlar? İngilizlerin yıktıkları Kars İslam Cumhuriyeti toprakları Ermeniler tarafından işgal edilmişti. Daha sonra bu toprakları Kazım Karabekir komutasındaki askerlerimiz kurtardı. Karabekir hatıralarında bu olayı uzun uzun anlatır. Ancak yıllarca o kitabın yayını yasaklandı. Neyse ki, şimdi piyasada var. Nutuk’u........
