Tomris, tarihteki ilk kadın hükümdarlardan biri olarak, kadın intikamının ve gücünün vücut bulmuş hali olarak bugünlere kalmıştır. M.Ö. 6. yüzyılda yaşadığı düşünülen bu kadına dair çağdaş belgeler bulunmamakla birlikte kendisinden 80 -100 sonra yazılmış olan Tarihler adlı eserinde Herodot onu en sansasyonel ve dramatik şekilde resmetmiştir. Ondan 130-140 yıl sonra yazmış olan Ctesias ise Persica’da daha temkinli bir portre çizmiştir. Ne ilginçtir ki çağdaşı Büyük Kiros’u alt etmekle ithaf edilen bu kadına dair bilgilere kendi döneminde pek rastlanmaz. Oysa Kiros’un adı çağdaşı tarihçelerde sık sık geçiyordu.. Kendi gününün kroniklerinde Tomris’e rastlanmadığı için adı mitolojik bir boyuta ulaşmıştır. Ayrıca, antik Yunan medeniyeti dışında kalan yabancılar “medeniyetten nasibini almamış barbarlar” olarak nitelendiği için, abartmaya ve aşağılamaya hevesli Herodot, Büyük Kiros ve Tomris’e referans olunca ister istemez temkinli yaklaşmamız gerekiyor. Mamafih, mübalağa ya da değil, bu kadın yazılmayı, üzerine çalışmayı hakkediyor.

Herodot’tan hareketle Tomris Hatun’u yazan pek çok tarihçede M.Ö. 6. yüzyılda Massaget halkından, antik Farsça ve İskit diline yakın dil konuşan bir konfederasyona mensup bir kadın olduğunu düşünüyorlar. Massagetler bozkırlarda yaşayan göçebe bir kavim olarak Perslerle yakın temasta olmakla birlikte Saka ya da İskit grubuna aittir. Türk-Turan kimliği çok modern ve bana göre ideolojik bir şekilde iliştirilmiştir. Herodot Massagetleri İskitlerle akraba bir kavim olarak tanımlarken, onların atlı savaşçılar olduklarını, okçuluk konusunda usta olduklarını tarif eder. Kültürleri İskitlere çok benzer. Zaten günümüzdeki arkeolojik bulgularda Antik Yunanlıların korkulu rüyası olan Amazonların İskit olma olasılığı yüksektir.

Pers kaynaklarında Ahameniş yazıtlarındaysa Massagetlerin “Saka” oldukları belirtilir. Dolayısıyla günümüzde tarihçilerin çoğu Massagetleri geniş bir Saka konfederasyonunun parçası olarak yorumlarlar. Tomris’in yaşamına dair bilgiler esatiri düzeyde. Antik metinlerde, Tomris’in Kağan İşkapay ya da Spargalis’in kızı ya da torunu olduğu........

© Gazete Pencere