Sevgili Gazete Pazar okurları, bu pazar kendi köşemde sizlere son yıllarda cilt gençleştirme ve saç sağlığı alanında sıkça duyduğumuz eksozomları anlatmak istiyorum. Bilimin heyecan verici bu yeni alanını doğru anlamak, beklentileri gerçekçi tutmak ve güvenliği her şeyin önünde görmek son derece önemli.

Sevgili Gazete Pazar okurları,

Son zamanlarda “eksozom” kelimesini çok daha sık duymaya başladık. Kimi zaman cilt gençleştirme, kimi zaman saç dökülmesi, kimi zaman da dokuların yenilenmesini destekleme amacıyla gündeme geliyor. Fakat yeni ve popüler olan her uygulamada olduğu gibi eksozom konusunda da bilimsel gerçeklerle pazarlama söylemlerini birbirinden ayırmak gerekiyor.

Ben sağlık alanındaki yeni uygulamalara iki temel soruyla yaklaşılması gerektiğini düşünüyorum: Gerçekten etkili olduğuna dair yeterli kanıt var mı ve güvenli biçimde uygulanabiliyor mu?

Öncelikle önemli bir ayrımı yapalım: Eksozom, kök hücre değildir.

Eksozomlar, hücrelerin çevrelerine bıraktıkları son derece küçük, zarla çevrili yapılar olarak tanımlanabilir. İçlerinde proteinler, yağ yapısındaki moleküller ve farklı RNA türleri bulunabilir. Bu yapılar, hücreler arasındaki iletişime katkıda bulunur.

Bunu, hücrelerin birbirine gönderdiği minik mesaj paketlerine benzetebiliriz. Bir hücreden çıkan bu paketler, ulaştıkları diğer hücrelere bazı biyolojik mesajlar taşıyabilir. Bilim insanlarının eksozomlara ilgi göstermesinin en önemli nedenlerinden biri de budur.

Ancak her eksozom aynı değildir. İçeriği; geldiği hücreye, üretim yöntemine, ayrıştırma tekniğine, saklama koşullarına ve ürünün saflığına göre değişebilir. Dolayısıyla bir ürünün üzerinde yalnızca “eksozom” yazması, onun etkili ve güvenilir olduğunun kanıtı değildir.

CİLT VE SAÇ SAĞLIĞINDA NEDEN KONUŞULUYOR?

Eksozomlar; hücresel iletişim, doku onarımı, iltihabi süreçlerin düzenlenmesi ve hücre dışı dokunun yeniden yapılanması gibi alanlarda araştırılıyor.

Ciltle ilgili erken dönem insan çalışmalarında; nem, elastikiyet, ince çizgiler, cilt tonu ve işlem sonrasındaki toparlanma üzerinde bazı olumlu sonuçlar bildiriliyor. Saç sağlığında ise saç köklerinin yaşam döngüsü ve saç yoğunluğu üzerindeki olası etkileri araştırılıyor.

Fakat “umut verici” ifadesi ile “etkisi kesin olarak kanıtlanmış” ifadesi aynı değildir.

Bugüne kadar yapılan insan çalışmalarının önemli bir bölümü az sayıda katılımcıyla gerçekleştirilmiştir. Kullanılan ürünlerin kaynakları, dozları ve uygulama yöntemleri de birbirinden farklıdır. Uzun dönemli güvenlik ve kalıcılık konusunda daha güçlü araştırmalara ihtiyaç vardır.

Bu nedenle eksozomları bir mucize veya herkese uygun bir gençlik iksiri gibi sunmayı doğru bulmuyorum. Bilimsel açıdan ilgi çekici ve geleceği olan bir alandır; ancak hâlen gelişmekte olan bir alandır.

EKSOZOMUN KAYNAĞI NEDEN ÖNEMLİ?

Eksozom adı altında sunulan ürünler farklı kaynaklardan elde edilebilir. Zencefil ve yeşil çay gibi bitkilerden elde edilen yapılar bilimsel olarak daha çok “eksozom benzeri parçacıklar” şeklinde tanımlanır. Bazı ürünlerde domuz dokusu gibi hayvansal kaynaklardan elde edilen bileşenler de kullanılabilir.

Bir başka grup ise yenidoğan göbek kordonu dokusu, Wharton jeli veya kordon kanı kaynaklı hücrelerden elde edilen hücre dışı veziküllerdir. Göbek kordonu ve kordon kanı kaynaklı eksozomlar, onarıcı........

© Gazete Pazar