menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

VAHDET-İ VÜCUT VEYA PANTEİZM

10 0
03.06.2026

Son günü bayramın. Eş, dost, akraba ziyareti bitti. Cuma namazı. Dün gece Mustafa Öztürk'ün yeni videosunu dinledim. Konu: vahdet-i vücut. Güzel bir girizgah yaptı. Devamı gelecekmiş. Tevhidi en iyi çözenler vahdet-i vücut meşrebine bağlı mutasavvıflar, hazrete göre. Gelecek videolarda vahdet-i vücut ile panteizm, panenteizm ilişkisi üzerine duracakmış. Spinoza'nın tanrı ve varlık anlayışı keza. Bekleyelim. Türkiye'de İslami aydınlanmaya öncülük eden üç kişi var: Mustafa Öztürk, Dücane Cündioğlu, Mücahit Bilici. Ama bilhassa Mustafa Öztürk... 

Kelamcıların Allah'ı ile mutasavvıfların Allah'ı aynı Allah değil gibi. Kuran'dan ve ilgili rivayetlerden her iki Allah tasavvuru da çıkıyor. Allah'ın ne olduğunu (mahiyetini, keyfiyetini, zatını, zatiyetini) mutlak şekilde bilmiyoruz, ne olmadığını biliyoruz sadece. Allah hakkındaki bilgimizin esas noktası nefy üzerine kurulmuş. İslam ilahiyatındaki Allah tasavvurlarının hemen hepsi Allah'ın ne olduğunu değil, ne olmadığını anlatır. Allah'ın ne olduğu hususu mutlak bir karanlık ve bilinmezliktir. 

Madde değil, cisim değil, araz değil, düşünce değil, duygu değil, his değil, heyecan değil, zat değil, şekil değil, şahıs değil, kişi değil. Akla hayale ne gelse o değil. Değil, değil, değil... "Mevcud-u meçhul." Mevcut ama meçhul. Böyle bir şey var mıdır?........

© Gazete İpekyol