ABD ve NATO’nun askeri müdahaleleri sadece insanları ve kentleri değil, küresel gıda güvenliğini ve tarım alanlarını da hedef alan büyük ekolojik yıkımlara yol açıyor. Tarih, savaşların tarım üzerindeki kalıcı tahribatlarıyla dolu.

NATO üyesi olduğu için Türkiye’nin de katılması istense de o dönem ABD karşısında Vietnam’ın yanında duran halktan tepki görmemek için Türkiye, Vietnam savaşına katılmadı. ABD, Vietnam’da direnişin kırılması için halkın temel gıdası olan pirinci yakmak ister fakat yanmadığını görünce, 2 bin kilometrekarelik alanda havadan arsenik bazlı kimyasal ile çeltik tarlalarını kurutarak Vietnamlıları açlığa mahkum etmek istedi. Arsenik bazlı kimyasal, toprakta kalıcı kirliliğe yol açtığı gibi yer altı suyuna karışarak 40 yıl sonra bile üretilen pirinçte arsenik tespit edilmesine neden oldu. Vietnam Savaşı’nın üzerinden 50 yıl geçti. Mayın danışma grubu (MAG) verilerine göre savaşta bırakılan 5 milyondan fazla bombanın etkileri yarım asırdır devam ediyor. Vietnam’da bugüne kadar 300 milyon metrekarelik alanda 400 binden fazla patlayıcı imha edildi.

SSCB’nin dağılması sonrası Yugoslavya’da Müslümanlar, Sırplar ve Hırvatlar arasındaki çatışmayı körükleyerek Yugoslavya’yı parçalayan ABD ve NATO’nun açtığı savaşın sonuçları ağır oldu. Köylerin yerle bir edildiği savaşta tarım kooperatifleri ve hayvancılık yapılan ahır ve tesisler yıkıldı. Traktör, tarım alet ve makineleri tahrip edilerek kullanılamaz hale geldi. Başta Bosna-Hersek olmak üzere çatışma alanlarına döşenen milyonlarca kara mayını nedeniyle yüz binlerce dekar tarım alanı ve ormanlık alan kullanılamaz hale geldi. Halk yıllarca güvenle tarım alanlarına giremedi. Bosna-Hersek Mayın Eylem Merkezi, yaklaşık 838 milyon metrekarelik bir alanın kirlendiğini tahmin ediyor. MAG verilerine göre 2024 yılı itibariyle Bosna Hersek’te yaklaşık 11 milyon metrekare alan mayın ve patlayıcılardan temizlenirken 3 bin 266 mayın ve patlamamış bomba imha edildi.

11 Eylül........

© Evrensel