Dünya Kupası’nın büyümesi uzun süredir futbolun kendi içinde taşıdığı en huzursuz tartışmalardan biri. Bir taraf, turnuvanın genişledikçe seyreleceğini, seviyenin düşeceğini, büyük maçların arasına gereksiz duraklar gireceğini söylüyor. Diğer taraf ise futbolun artık dar bir Avrupa-Güney Amerika sofrası olarak kalamayacağını, bu oyunun dünyanın her yerinde oynandığını, Dünya Kupası’nın da bunu göstermesi gerektiğini savunuyor. 

2026 Dünya Kupası bu tartışmaya teorik bir cevap vermedi; sahaya çıkan küçük ülkeler, cevabı kendi bedenleriyle verdi. En çok da Afrika, turnuvanın kenarına iliştirilmiş figüran muamelesi görmeyi reddetti.

Afrika’nın sahadaki cevabı

Afrika takımlarının bu turnuvadaki çıkışı, kuru bir başarı tablosuyla anlatılınca eksik kalıyor. On temsilciden dokuzunun eleme turlarına yükselmesi elbette büyük bir istatistik. Fakat mesele bundan ibaret kalmıyor. Çünkü kıtanın turnuvadaki varlığı, uzun yıllar boyunca iki uç arasında sıkıştı: ya romantik bir “sürpriz” hikâyesi olarak anlatıldı ya da taktik disiplin eksikliğiyle suçlandı. Bu kez sahadaki görüntü daha olgun, sakin ve ikna ediciydi. Afrika ülkeleri maçı duyguyla taşıyıp akılla bitirmeyi öğrendiklerini gösterdi. Bunun arkasındaysa uzun yılların emeği, Avrupa liglerinde yoğrulan oyuncular, gelişen yerel organizasyonlar ve artık kendini küçük görmeyen millî takım kültürleri var.

Yeşil Burun Adaları’nın hikâyesi bu yüzden turnuvanın en güzel kırılmalarından biri oldu. Nüfusu, futbol ekonomisi ve uluslararası vitrin gücüyle devlerin yanında neredeyse görünmez sayılabilecek bir ülke, aynı grupta Uruguay ve Suudi Arabistan gibi iki ayrı ağırlığı geride bıraktı. Burada insanı asıl etkileyen şey, küçük bir ülkenin “kendini göstermesi”nden çok, bunu yaparken sahada ezilmemesi. Çünkü Dünya Kupası tarihinde küçük ülkelerin güzel hikâyeleri çoğu kez kısa sürer; bir gol, bir tribün görüntüsü, dokunaklı bir marş, sonra ağır bir yenilgi. Yeşil Burun Adaları ise turnuvada kalmayı hak eden bir takım görüntüsü verdi. Maçın içinde kalmayı, skoru yönetmeyi, rakibin ağırlığı altında dağılmamayı başardı.

Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin eleme turuna yürüyüşü de ayrı bir tarihsel ağırlık taşıyor. 1974’te Zaire adıyla Dünya Kupası’na katılan takımın hafızası, futbol folklorunda çoğu kez hüzünlü ve alaycı bir yerden hatırlanır. O turnuvada alınan ağır yenilgiler, Afrika futboluna uzun süre yukarıdan bakan anlatıların malzemesi oldu. Aradan geçen yarım yüzyıldan fazla zamanın ardından aynı ülkenin başka bir kimlikle, başka bir oyun seviyesiyle ve çok daha farklı bir özgüvenle eleme turuna kadar gelmesi, tek bir maçın başarısından daha fazlasını söylüyor. Futbol, ülkelerin kendini yeniden anlatabildiği nadir alanlardan biri. Kongo’nun son 32 turunda İngiltere karşısına çıkacak olması, bu yüzden tarihsel bir tesadüf gibi durmuyor; eski bir bakışın artık geçerliliğini yitirdiğini gösteriyor.

Genişleme korkusunun sınırı

48 takımlı format açıklandığında en güçlü itiraz, turnuvanın kalitesinin düşeceği yönündeydi. Bu itiraz bütünüyle haksız değildi. Dünya Kupası’nın cazibesi, her maçın büyük bir gerilim taşıdığı fikrinden beslenir. Katılımcı sayısı arttıkça zayıf halka sayısının çoğalacağı, büyük takımların rahat galibiyetlerle ilerleyeceği düşünüldü. Almanya’nın Curaçao karşısında aldığı 7-1’lik farklı galibiyet de bu kaygının erken kanıtı gibi görüldü. Fakat tek bir maç, genişlemiş bir turnuvanın........

© Evrensel