Ateşkese gelinirken tehditlerinin dozunu artıran Trump insanlık suçu olduğuna aldırmadan “İran uygarlığını yok etme”nin bile sözünü etmesine rağmen ayak sürümeye başlamıştı. Elinde tehdit sallamaktan başka kozu kalmamış görünüyordu ve saat başı konuşarak birbiriyle çelişsin çelişmesin atıp tutmaktaydı.

Gerçi bölgeye birkaç bin deniz piyadesiyle özel kuvvet göndermişti, ama ne işe yarayacaklarını kendisi bile bilmiyordu. Çok sayıda uçak ve helikopter seferber ederek düşürülen bir uçaklarının nişancısını kurtarmışlardı -hepsi o.

En çok sözü edilen Hark Adası’na ya da bir başkasına bir çıkarma ve sınırlı kara harekatlarını dahi olanaklı bulmayan çok yıldızlı çok sayıda Amerikalı general var. Belki bir İran tesisine vur-kaç. Trump’ın abartarak zafer olarak pazarlayacağı böyle bir şeye ya da bir benzerine ihtiyacı olduğu tartışmasız.

Trump ve ABD’nin sıkıştığını bakmasını bilen her göz görmekteydi. Trump, İran’ın donanmasıyla hava savunması dahil her şeyini yok ettiğini söylüyordu söylemesine ama İran’ın füzelerini ve hedeflerini vurmalarını bir türlü önleyemiyordu. Daha da önemlisi İran’ın kapattığı Hürmüz’ü açma şansı yoktu ve Boğaz kapalı kaldıkça enerji fiyatları tavan yapmakla kalmıyor, dünyada enflasyon yeniden hortluyordu. İlaveten, tedarik zincirlerindeki aksamalar ve özellikle Körfez çıkışlı petrol ürünü sanayi girdilerinde baş gösteren sıkıntı çeşitli sanayi sektörlerini zorlamaya ve üretimde duraklamalara neden olmaktaydı.

Dolayısıyla açmaz bir değil iki değildi. Trump ne denli üstten konuşup tehditler savursa da çıkmazdaydı. Üstelik kasımda kongre seçimlerinin yenilenecek oluşu iyice tedirgin ediciydi Trump açısından. ABD’de “Trump krallığını” hedefe koyan ciddi gösteriler düzenleniyordu. ABD’nin İsrail’in zorlamasıyla gereksiz yere savaşa girdiği iddiası ve Demokratların baş çekmesiyle gelişen muhalefet de küçümsenir türden değildi.

Bir süredir “İran görüşme istiyor”, “Anlaşma istiyor” deyip kendi isteğini İran’a mal etme uğraşında olan Trump, sonunda Çin desteğindeki Pakistan’ın araya girmesiyle ateşkesi kabul etti. Ateşkesi istemeyen, çünkü kısa süre içinde yeniden saldıracağını düşünerek ABD’ye güvenmeyen ve “kalıcı barış” talep eden İran’dı. Savaş, Trump’ın henüz görüşmeler sürerken saldırı emri vermesiyle başlamıştı -güvensizlik olağandı.

Sonunda Trump’ın İran’ın 10 maddelik listesinin görüşmelere temel olmasını kabul etmesiyle ateşkes ilan edildi. Enerji ve pazar ihtiyacındaki Çin’in İran’ı ateşkese ikna ettiği söyleniyor.

Bunun, ilan ettiği hiçbir amacına ulaşamayan Trump’ın yenilgisi olduğu açık.

Ama ateşkesin kendisinin yenilgisi olarak görüneceği ve görünmekte olduğunu en iyi bilenin danışmanlarıyla Trump olduğu da açık. Buradan çıkan sonuç, Trump’ın görüntüyü lehine çevirme ihtiyacıyla yanıp tutuştuğu ve mızıkçılık etmekten başka çaresi olmadığı ki, şimdi Trump’ın oyunbozanlığıyla karakterize bir sürece tanıklık ediyoruz.

Ateşkes sürüyor ve bozulmuyor. Bozmak ne ABD ne de İran’ın işine geliyor. Lakin görüşmeler de tıkanmış görünüyor ya da yakın gelecekte zaferini ilan edecek bir formül buluncaya kadar ABD tarafından böyle yansıtılıyor.

Olanca ateş gücüyle saldırısından sonuç alamayıp İran’a diz çöktüremeyen Trump ve ABD’nin çare olarak bu ülkeye yönelik on yıllardır sürdürülen ambargoyu ağırlaştırmakta bulduğu görülüyor. Geçtiğimiz Pazartesi -İran Hürmüz’de savaş gemisi görünmesini ateşkesin bozulması sayacağını açıkladığı için- Hürmüz’ün epey ötesinden İran’ı denizden kuşatmaya aldı. Savaş boyunca kapanan Boğaz’dan zaten gemi geçmiyordu. Tam geçiş açılmıştı ki, şimdi ABD İran’a giden gemilerle İran’dan gelenlere kapatıyor yolu. Anlamı şu ki, İran’a gıda ve tıbbi malzeme dahil herhangi yedek parça ve cephane vb. gidemeyecek, İran da başta Çin olmak üzere istediği ülkeye petrol ve gaz ihraç edemeyecek.

İran dünyayı enerji darboğazına sokarak ABD üzerinde baskı oluşturmuştu. Şimdi ABD Çin gibi dostlarına enerji ihracıyla İran’ın ithalatını engelleyerek İran üzerinde baskıyı deniyor.

Yine aynı noktadayız: İran’ın dayanma gücüyle Trump’ın açmazları ateşkesin nasıl gelişeceğini belirleyecek.

© Evrensel