Türkiye’de işyerlerinin yüzde 99.8’i işin yürütümü yönünden denetlenmiyor. Peki denetlenen yüzde 0.2’de ne oluyor?EMEP Gaziantep Milletvekili Sevda Karaca, Emek Araştırmaları Derneğinin (EMEK-AR) “Türkiye’de İş Teftişi: Denetlenmeyen Sermaye, Dizginlenmeyen Sömürü” raporundan hareketle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan’a bunu sordu: Kaç işyeri denetlendi? İş cinayeti yaşanan işyerlerinin kaçı daha önce denetlenmişti? Denetimlerin kaçı işverene önceden haber verilerek yapıldı? İşçi şikâyetlerinin kaçı yerinde teftişe dönüştü?Önerge 3 Haziran’da verildi, Bakanlığın cevabı yasal süresi geçirildikten sonra 14 Ağustos’ta geldi. Fakat sorulan sayıların hiçbiri cevapta yok. Kaç işyeri denetlendi, yok. Kaç denetim haberli yapıldı, yok. İş cinayeti yaşanan işyerlerinden kaçının daha önce denetlendiği, yok. İşçi şikâyetlerinin kaçının teftişe dönüştüğü, yok.Bunların yerine Bakanlığın cevabında başka kavramlar var: “rehberlik”, “bilgilendirme”, “risk esaslı yaklaşım” ve “gönüllü uyum.” Cevap verilmeyen sorular kadar bu kelimeler de Türkiye’de iş teftişinin kimin lehine dönüştürüldüğünü anlatıyor.

İşçinin hakkı küçüldü, patronun “uyumu” büyüdü

İşin yürütümü yönünden teftişin işçi açısından karşılığı basittir: Ücretin ödendi mi? Fazla mesain verildi mi? Hafta tatili ve bayram çalışmasının karşılığı ödendi mi? Yıllık iznin kullandırıldı mı? Çalışma sürelerine uyuldu mu?Fakat iş teftişi yıllar içerisinde gerçekleşmiş ihlali ve işçinin gasp edilmiş hakkını ortaya çıkarmaktan, patronun bundan sonra mevzuata “uyum sağlamasına” doğru kaydırıldı.Bakanlığın 2014’te düzenlediği İş Teftişi Uygulamaları Semineri’nde programlı teftişlerde geçmişe dönük belge incelemesinin bir yılla sınırlandırıldığı anlatılıyordu. 2026’da bir yıl da fazla geldi. Sevda Karaca’nın daha önce Meclise taşıdığı Bakanlık içi düzenlemeye göre işin yürütümü yönünden teftişlerde geriye........

© Evrensel