menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Büyük Devlet kaderi

20 0
08.04.2026

İbn-i Haldun’a atfedilen o meşhur tespit: Coğrafya kaderdir.

Tespit doğru; başka doğrular da var.

Bazı milletler için; coğrafya ile birlikte başka toplumsal ve tarihî etkenler bir araya gelir, ‘Büyük Devlet’ kaderini örgüler.

Bu tespit, galiba en çok da Türk Milleti için geçerli. Zira tarihinin her döneminde, hep ‘büyük oynamayı’ kader edinmiş. Adına da ‘Nizam-ı Âlem’ demiş.

Yalnız, âleme nizam verme iddiası, emperyalist dürtülerle şekillendirilen bir sömürge düzeni değildir.

‘İmparatorluk’ ile ‘emperyal’ kavramları arasında, elbette bir köken bağı vardır. Türk imparatorlukları dışındaki büyük devletlerin tarihlerine ve işlevlerine baktığımızda, çoğu zaman ‘emperyal’ niteliklerin mevcudiyetini görüyoruz.

Perslerden Romalılara, Babillilerden Cermenlere, İngilizlerden Ruslara kadar, tarihi şekillendirmiş ‘düzen kurucuların’, aynı zamanda, kurdukları düzenin nimetlerini tepe tepe kullandıkları gözardı edilemez.

Genetiğine işlemiş ‘Cihan Hâkimiyeti Ülküsü’ dikkate alınırsa, Türk Milleti, tarih boyunca üstlendiği ‘düzen kurucu devlet’ sıfatını hem liyakatle taşımış, hem de bu gerçekliğin bir bakıma mahkûmu olmuş.

Barış ve düzen tesis edici devletler kurma yeteneği, Türk Milletinin, bir bakıma gönüllü şekilde mahkûmu olduğu kaderidir.

Bu kaderi; hem milletin genetik kodları, hem tarihî-kültürel birikimi, hem de yaşadığı coğrafyanın gerçekleri dayatmaktadır.

Son bin yıla bakarsak, Anadolu coğrafyasının, düzen kurucu devlet olmada, Türk Milletinin kaderini yazdığını görürüz. Bunda; Anadolu’nun, etrafını çevreleyen 3 kıtanın kavşak noktası olması, önemli bir etkendir.

Doğu ile Batı arasındaki kadim ticaret ve ulaşım yollarının üzerindeki mevcudiyeti, Anadolu için bir kader çizgisidir.

İnsanlığın ilerlemesi ve teknolojinin gelişimi, yaşadığımız coğrafyanın kadim niteliklerini etkisizleştirmek bir yana; giderek daha da önemli kılmıştır.

Ümit Burnu’nun keşfi veya........

© Eurovizyon