Emevi dönemi,İslam dünyasında farklı kader anlayışlarının uç verdiği dönemdir. Emeviler, yaptıkları her şeyi -kaderin zorunlu bir sonucu- olarak temellendirdiler. Yaptıkları zulmü kadere dolayısıyla Allah'a fatura ederek itiraz edenleri Allah'a isyanla suçladılar. Halkı susturmanın, muhalefeti bastırmanın yolu buydu.

Bu sapkın anlayışa karşı, insanın fiil ve eylemlerinde hür olduğunu savunan düşünce ekolleri gelişti. Çünkü bu anlayış, insanı fiillerinden sorumlu tutmayan -cebriyeci- bir anlayıştı. İnsan davranışlarında özgür değilse ceza ve mükafat niçin vardı? Cebriyeci anlayışa göre insan kurulmuş bir saat, programlanmış bir robottu. Kendine çizilen sınırların dışına çıkamazdı.

Karşıt görüşte olanlar bu düşüncenin yaradılışın gayesine aykırı olduğunu dile getirdiler. Çünkü sorumlu olmanın biricik nedeni özgür iradeye sahip olmaktı. Allah kitabında, gidilecek yolun genel hükümlerini göstermiş, tercihi kullarına bırakmıştı. Ondan sonrası kulun sorumluluğundaydı.Çünkü Allah adil-i mutlaktı ve adil olmasının anlamı,insanı........

© Enpolitik