İnsanların karar verdiği piyasalardan, sinyallerin yarıştığı piyasalara geçiyoruz. Ama koruyucu mimarimiz, bu hızda bir dünya için kurulmadı. Kurumlar bu açığı kapatmak için dayanıklılık fetişizmine yükleniyor. Daha çok stres testi, daha kalın tampon, daha ayrıntılı senaryo, daha yüksek teknoloji yatırımı...

           Klasik iktisadın kurucu miti Homo Economicus'tu. Piyasada, kendi faydasını azamileştirerek dolaşan sözde hiper-rasyonel insan. Buna karşı, Kahneman gibi teorisyenler bunun aksini, yani insanın rasyonel olmadığını ortaya koydu. İnsan kayıptan kaçar, sürüye uyar, sezgiyle yanılır, duyguyla karar verir.

Şimdi, insanın yanına, onun irrasyonelliğin tam tersi davranan bir aktör geliyor. Algoritmalar! Bunun yaratacağı kırılma her alanda dramatik olacak. Piyasalarda, risk yönetiminde, pazarlamada, iletişimde…

Sebebi de algoritmaların sürtünmesiz ve keskin rasyonelliği. İnsanın karar vermesini etkileyen sezgiler, duygular, korku ve gecikmeler aslında bir kusur değil, tampondu. Algoritmalar o tamponu kaldırıyor. Geriye sadece saf optimizasyon kalıyor. Ve o saf optimizasyon gücü, sisteme risk yaratan bir yumruğa dönüşüyor.

İnsan krizde ne yapar? Korkar. Bekler. Başkalarını takip eder. Duygusal kararlar verir. Algoritmalar ne yapar? Mikro saniyeler içinde rasyonel bir karar verir. Herhangi bir duygusal ya da sezgisel frene sahip değildir. Verilerle hareket eder. Ve bunun sonuçları çok yıkıcı olabilir.

 Verimliliğin tiranlığı!

Toplulukları ayakta tutan şey yalnızca akıl değil. Yavaşlık da önemli. Tereddüt de. Şüphe de. Hatta bazen kararsızlık bile.

Bir kurumun........

© Ekonomim