menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Tiyatro Festivalleri: Buluşmadan Birikime

13 0
30.10.2026

Son oyun da bitti. Kimi yerde sandalyeler toplanıyor, kimi yerde antik tiyatronun basamakları boşalıyor. Bir salonun kapıları kapanıyor. Paravanlar sökülüyor, kablolar sarılıyor. Vedalaşırken konuşmayı uzatanlar var. Birkaç kişinin işi henüz bitmemiş; herkes gittikten sonra da orada olacaklar.

Bir festivalin sona erdiğini bu görüntülerden anlarız. Ardında ne bıraktığı ise o akşam henüz belli değildir. İzlenen oyunların etkisi, kurulan ilişkilerin geleceği, verilen emeğin kimde nasıl bir karşılık bulduğu zamanla anlaşılır. Üstelik herkes aynı festivalden başka bir şeyle ayrılır.

Oyuncu için bir bakış, seyirci için bir cümle, hazırlıkta çalışan biri için ilk kez üstlendiği bir iş kalabilir. Festivali kuranların aklında gelecek yıla ilişkin bir düşünce belirmiştir bile. Program tamamlanırken yaşananların sonuçları henüz oluşmaktadır.

* * *

Festival afişlerinde kaçıncı yılın kutlandığı yazar. O sayının arkasındaki emeği düşünürüm. Değişen koşullar içinde bir buluşmayı sürdürebilmek değerlidir. Her yıl yeniden oyun beklenmesi, bir tarihin insanların hayatında yer edinmesi de az şey değildir.

Geçen zamanın bir başka anlamı daha olabilir: Birlikte öğrenmek.

İlk yıllarda güçlükle yapılan bir iş kolaylaşmıştır. Yeni insanlar sorumluluk almış, bir mekânın başka türlü kullanılabileceği görülmüştür. Seyirciden gelen bir karşılık sonraki programı düşündürmüş, beklenmedik bir ilgi yeni bir çalışmaya cesaret vermiştir.

Deneyim böyle oluşuyorsa festivalin yaşı, takvimde geçen süreden daha fazlasını anlatır. Önceki yıllar, yenisinin kurulmasına katılır. Bazen sürdürülecek bir tercihle, bazen değiştirilmesi gereken bir yöntemle.

Her denemenin beklenen karşılığı hemen bulması gerekmez. Yeni bir anlatımla kurulan bağ zaman isteyebilir. İlk karşılaşmada mesafeli duran seyirci, daha sonra o oyunu düşünmeye başlayabilir. Öğrenmek, her tercihi ilk tepkiye göre değiştirmek değildir. Neyi sürdürmek, neyi yeniden denemek gerektiğini ayırt edebilmek de deneyimin parçasıdır.

* * *

Tiyatro festivallerini hem yönetmen hem seyirci olarak yaşadım. Yönetmenken mekâna varır varmaz hesap yapmaya başlarım. Oyuncunun sesi nereye ulaşacak, seyirci neyi göremeyecek, giriş nereden yapılacak?

Seyirci olarak oturduğumda da bu alışkanlık peşimi bırakmaz. Yine de bir yerde bütün bunları unutmayı beklerim. Oyunun beni kendi hesabımdan çıkarıp........

© Ek Dergi