Στα σχεδόν δέκα χρόνια που ηγούμαι των Ηνωμένων Εθνών έχω δει τον κόσμο μας να δοκιμάζεται επανειλημμένα από κλιματικά σοκ, από όλο και μεγαλύτερη φτώχεια, από βίαιες συγκρούσεις και συρρίκνωση του πολιτικού χώρου.

Εχω δει όμως και πολλές λύσεις να ριζώνουν και να έχουν έναν κοινό παρονομαστή: τις γυναίκες.

Καθώς ο κόσμος γιορτάζει την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας στις 8 Μαρτίου, είναι καιρός να αναγνωρίσουμε ότι η ανισότητα των φύλων είναι η μεγαλύτερη πρόκληση για τα ανθρώπινα δικαιώματα της εποχής μας. Επίσης, η προώθηση της ισότητας είναι μια από τις ισχυρότερες κινητήριες δυνάμεις για τη βιώσιμη ανάπτυξη και ειρήνη.

Ακολουθούν οκτώ δράσεις από τη δική μου εμπειρία, δράσεις που παίρνουν έμπνευση από το συστηματικό έργο των Ηνωμένων Εθνών και των κινημάτων της κοινωνίας των πολιτών, για την προώθηση των δικαιωμάτων των γυναικών.

1. Λιγότερη ανισότητα στους φορείς της εξουσίας

Η ισότητα των φύλων είναι ζήτημα εξουσίας. Oι ανδροκρατούμενοι θεσμοί εξακολουθούν να διαμορφώνουν τον κόσμο μας. Ενα αυξανόμενο κύμα αυταρχισμού βαθαίνει αυτές τις ανισότητες, ανατρέπει την προστασία που κερδήθηκε με κόπο –από τις δίκαιες εργασιακές πρακτικές έως τα αναπαραγωγικά δικαιώματα– και εδραιώνει τις φυλετικές και έμφυλες προκαταλήψεις που εμποδίζουν την πρόοδο των γυναικών. Η ισότητα των φύλων ανυψώνει τις κοινωνίες. Οταν η εξουσία μοιράζεται, η ελευθερία διευρύνεται.

2. Η ισοτιμία να γίνει προτεραιότητα

Οι γυναίκες υποεκπροσωπούνται σε μεγάλο βαθμό στις κυβερνήσεις και τα εταιρικά Δ.Σ. σε όλο τον κόσμο. Στα Ηνωμένα Εθνη, θέσαμε ως προτεραιότητα την ισότητα των φύλων, ξεκινώντας από την ανώτερη ηγεσία. Το κάναμε διευρύνοντας την αναζήτηση υποψηφίων με τα κατάλληλα προσόντα, χωρίς να υποβαθμίσουμε τις προϋποθέσεις. Ο ΟΗΕ έγινε ισχυρότερος, με ενισχυμένη κουλτούρα ισότητας στον χώρο εργασίας και πιο συμπεριληπτική λήψη αποφάσεων. Το μάθημα είναι σαφές. Οταν οι θεσμοί επιλέγουν την ισότητα, υπάρχουν αποτελέσματα.

3. Επένδυση με την υψηλότερη απόδοση

Η επένδυση στις γυναίκες αποφέρει μεγάλες αποδόσεις. Κάθε δολάριο που δαπανάται για την εκπαίδευση των κοριτσιών αποφέρει σχεδόν τριπλάσια κέρδη, ενώ η υγεία των μητέρων και ο οικογενειακός προγραμματισμός αποφέρουν περισσότερο από οκταπλάσια οφέλη. Οι πολιτικές που υποστηρίζουν τις οικογένειες, όπως η φροντίδα των παιδιών και των ηλικιωμένων, ενισχύουν τις κοινότητες και την οικονομική ανάπτυξη. Τέτοια βήματα θέτουν τα θεμέλια για τη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ των φύλων, κάτι που μπορεί να ενισχύσει το ΑΕΠ ενός κράτους έως και 20%.

4. Θέσεις στο τραπέζι των ειρηνευτικών συνομιλιών

Οι ειρηνευτικές συμφωνίες είναι πιο ανθεκτικές όταν οι γυναίκες συμμετέχουν στη διαπραγμάτευση και την εφαρμογή τους. Ωστόσο, σε πάρα πολλές συγκρούσεις –συμπεριλαμβανομένης της Γάζας, της Ουκρανίας και του Σουδάν– οι γυναίκες έχουν αποκλειστεί σε μεγάλο βαθμό, παρότι φέρουν τα επαχθέστερα βάρη του πολέμου. Σε μια εποχή αυξανόμενης αστάθειας, η ένταξη γυναικών σε διαπραγματευτικές ομάδες δεν είναι συμβολική. Είναι ο σύντομος δρόμος προς τη σταθεροποίηση του κατακερματισμένου κόσμου μας.

5. Τέλος στις νομικές διακρίσεις

Σε όλο τον κόσμο, οι γυναίκες έχουν μόνο το 64% των νόμιμων δικαιωμάτων που απολαμβάνουν οι άνδρες. Σε πάρα πολλά μέρη δεν μπορούν να κατέχουν περιουσία, να εργάζονται ελεύθερα ή να ζητούν διαζύγιο. Ακόμη και όπου υπάρχει προστασία, οι γυναίκες αντιμετωπίζουν υψηλότερα εμπόδια στην πρόσβαση σε νομική βοήθεια ή στα δικαστήρια. Κάθε χώρα πρέπει να δεσμευτεί για την κατάργηση των νόμων που εισάγουν διακρίσεις και για την επιβολή των δικαιωμάτων στην πράξη.

6. Μηδενική ανοχή στην έμφυλη βία

Η βία κατά των γυναικών είναι μια παγκόσμια κατάσταση έκτακτης ανάγκης που έχει τις ρίζες της στην ανισότητα και συντηρείται από τη σιωπή. Κάθε γυναίκα και κάθε κορίτσι έχει το δικαίωμα να ζει χωρίς φόβο. Ωστόσο, η βία με βάση το φύλο –συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής εκμετάλλευσης και κακοποίησης– παραμένει μια φρικτή παραβίαση της εμπιστοσύνης και του ανθρωπισμού. Πρέπει να την αντιμετωπίσουμε παντού με μηδενική ανοχή, πλήρη λογοδοσία και ακλόνητη υποστήριξη στα θύματα.

7. Αντιμετώπιση της προκατάληψης

Με τις γυναίκες να αποτελούν μόνο έναν στους τέσσερις εργαζόμενους στον τομέα της τεχνολογίας διεθνώς, η προκατάληψη είναι ενσωματωμένη στην καθημερινή ζωή. Εν τω μεταξύ, ο μισογυνισμός εκρήγνυται στο διαδίκτυο. Οι εταιρείες τεχνολογίας και οι κυβερνήσεις πρέπει να δράσουν από κοινού για να δημιουργήσουν ασφαλείς ψηφιακούς χώρους χωρίς αποκλεισμούς και ο κόσμος πρέπει να κάνει περισσότερα για να άρει τα εμπόδια για τα κορίτσια στην επιστήμη και την τεχνολογία.

Η κλιματική αλλαγή είναι σεξιστική. Οι γυναίκες συχνά τρώνε τελευταίες σε επισιτιστικές κρίσεις και κινδυνεύουν περισσότερο σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και τα κορίτσια αντιμετωπίζουν υψηλότερο κίνδυνο να υποχρεωθούν σε τέλεση γάμου μεταξύ παιδιών. Αλλά οι γυναίκες πρωτοστατούν επίσης στις λύσεις για το κλίμα, προωθώντας την πράσινη νομοθεσία, τροφοδοτώντας τα παγκόσμια κινήματα και επιδιώκοντας την αλλαγή στην πράξη. Ενας βιώσιμος πλανήτης απαιτεί κλιματικές πολιτικές που λαμβάνουν υπόψη τους το φύλο, συμπεριλαμβανομένης της ίσης πρόσβασης σε πράσινες θέσεις εργασίας, της αποτελεσματικότερης προστασίας σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και της πλήρους συμμετοχής των γυναικών στη λήψη αποφάσεων για το περιβάλλον.

Σε όλο τον κόσμο, έχω δει να εφαρμόζονται αυτές οι οκτώ λύσεις. Σε εμπόλεμες ζώνες και προσπάθειες ανάκαμψης, κοινοβούλια και σχολικές τάξεις, οργανισμούς και κοινότητες.

Εάν οι ηγέτες ασχοληθούν σοβαρά με την ισότητα των φύλων και δεσμευτούν για αυτήν τώρα, θα αλλάξουμε τον κόσμο. Για τις γυναίκες και τα κορίτσια και για όλους μας.

*O γενικός γραμματέας του ΟΗΕ κάθε χρόνο στην Παγκόσμια Ημέρα Γυναίκας, γράφει ένα άρθρο, και το δημοσιεύει αποκλειστικά, σε ένα μόνο Μέσο Ενημέρωσης σε κάθε χώρα. Φέτος όσον αφορά την Ελλάδα, το άρθρο του δημοσιεύεται στην «Εφ.Συν».

© EFSYN