Fonunuz tasfiye edildi: Zararınızı vergiden düşebilir misiniz?
SPK, yedi portföy yönetim şirketine ait 131 yatırım fonunu tasfiyeye aldı. Bu hafta ve önümüzdeki haftalarda da bu konu bizi daha çok meşgul edeceğe benziyor.17 Eylül’de yayımlanan usul ve esaslara göre fon varlıkları en fazla üç ay içinde nakde çevrilecek, elde edilen tutar yatırımcılara payları oranında ödenecek. Sayın Bakan “genele yayılmış bir risk yok” dedi; doğrudur, sistem açısından öyle olabilir. Ama fonu tasfiyeye giren yatırımcı açısından risk gayet somut ve kişisel. Bugüne kadar “para ne zaman ödenecek” ve “kimden tazminat istenir” soruları konuşuldu. Vergi boyutunu ise henüz kimse sormadı.
Akla gelen sorular ve cevaplar
1 Tasfiye ödemesi vergi kanunu karşısında bir “fona iade” midir; stopaj nasıl hesaplanacak?
Yatırım fonu katılma paylarından elde edilen gelirler, Gelir Vergisi Kanunu’nun geçici 67’nci maddesi kapsamında, ödemeyi yapan banka veya aracı kurum tarafından kaynağında stopaja tabi tutulur. Kanun bu vergilemeyi katılma payının “fona iadesi” olayına bağlar. Tasfiyede yatırımcı payını kendi iradesiyle iade etmiyor; fon kendi kendini kapatıyor. Ancak sonuç aynıdır: pay ortadan kalkıyor ve karşılığında bir bedel ödeniyor. Bu nedenle tasfiye ödemesinin de fona iade gibi işlem göreceğini, saklayıcı bankanın stopaj matrahını “ödenen tutar eksi alış bedeli” olarak hesaplayacağını düşünüyorum.
Burada iki pratik nokta var. Birincisi, ödeme tek seferde değil, bankanın belirleyeceği dönemlerde kısım kısım yapılacak. Her kısmi ödemede maliyetin nasıl eşleştirileceği (ilk giren ilk çıkar kuralı bu tabloya nasıl uygulanacak) belirsiz; bir kısmi ödemede kâr, diğerinde zarar çıkması ihtimali var. İkincisi, yatırımcıların büyük çoğunluğu alış bedelinin altında bir ödeme alacak; zararla çıkışta stopaj yok. Asıl mesele o zararın ne olacağı.
2 Zararla çıkan yatırımcı bu zararı başka kazançlarından düşebilir mi, düşebilirse ne........
