Teknolojik devrimler tarihi ilginç bir noktaya işaret eder: Başlangıçta yalnızca üretim kapasitesini geliştiriyor gibi görülen sanayi devrimleri, sonunda toplumu, siyaseti ve uluslararası sistemi de dönüştürür. Yapay zekânın da bu örüntünün dışına çıkması beklenmez.

Trump-Xi zirvesindeki başlık­lar sadece ticaret savaşları, Hürmüz Boğazı, Tayvan’ın bağım­sızlığı ile sınırlı değildi. İki lider arasındaki görüşmeye damga vu­ran bir unsur da bir sonraki tek­nolojik hegemonyanın kimin elin­de olacağı sorusuydu. Teknolojide dünya liderliğini ele geçirmek için ABD ve Çin arasında devam eden kıyasıya yarışının önemli bir bo­yutunu yapay zekâ (YZ) oluşturu­yor. Global AI Index çalışmasına göre ABD ve Çin incelenen 83 ül­kenin açık ara önünde bulunuyor.

ABD ve Çin arasındaki bu reka­bet sadece teknolojide değil. Eğer iddia edildiği gibi YZ verimlilikte ciddi bir sıçramaya yol açacaksa bu küresel sistemdeki bütün den­geleri etkileyecek.

YZ’nin merkezde olduğu son teknolojik atılım dalgasının etki­lerini anlamak için matbaa, bu­har makinesi, elektrik, otomobil, bilgisayar ve internet gibi önceki teknolojik devrimlere bakmak ye­terli. Çünkü bu tür “genel amaçlı teknolojiler” tek bir sektörü değil, ekonominin ve toplumun tama­mını dönüştürür.

Tarih boyunca teknolojiyi geliş­tirerek ekonomik ve kurumsal ya­pılarını hızla dönüştüren ülkeler, diğerleri karşısında avantajlı ko­numa geçtiler. 18. ve 19. yüzyıllar­da sanayi devriminin İngiltere’yi, 20. yüzyılda elektrik, otomobil ve kitlesel üretim teknolojilerinin ABD’yi küresel liderliğe taşıması­nı örnek olarak verebiliriz. Tekno­lojik sıçrama ekonomik büyümeyi hızlandırmanın yanı sıra küresel ticaret ve finansman ağları üze­rinde kontrol kurmayı, askeri üs­tünlük sağlamayı ve küresel hege­monya tesis etmeyi kolaylaştırır. Teknolojinin gelişmesinde öncü konumlarını sürdüremeyen hege­monik güçler -İngiltere örneğinde olduğu gibi- bir sonraki teknoloiji dalgasını yakalayamayınca küre­sel konumlarını kaybeder.

Her büyük teknolojik sıçrama­da, bu teknolojileri ilk hayata geçi­ren ülkelerle geride........

© Dünya