Küresel ticaret yeni bir eşik noktasında

2026 itibarıyla dünya ticaret düzeni 1995–2015 döneminde­ki küreselleşme ivmesinden ol­dukça farklı bir yapıya evrilmiş durumda. Jeopolitik gerilimler, enerji dönüşümü, tedarik zinci­ri güvenliği, karbon düzenleme­leri ve bölgesel ticaret blokları­nın güçlenmesi; ülkelerin ihracat stratejilerini yeniden tanımla­malarını zorunlu kılıyor.

Türkiye açısından bu dönüşüm iki temel eksende şekilleniyor:

Avrupa Birliği ile ticaret koşul­larının değişimi

Hindistan’ın yükselen küre­sel rolü ve AB–Hindistan ticaret müzakereleri

Bu iki gelişme, Türkiye’nin hem geleneksel ihracat modelini hem de orta vadeli sanayi politi­kasını doğrudan etkileyecek ni­telikte.

2 Türkiye–AB ticaretinin tarihsel seyri

2.1. Gümrük Birliği ve yapı­sal bağımlılık

Türkiye 1996 yılında AB ile Gümrük Birliği’ne girdi. Bu adım, Türkiye’yi sanayi mallarında AB ile entegre etti.

Son 25 yılda AB’nin payı V’dan B’ye gerilemiş olsa da hâlâ Türkiye’nin en büyük pa­zarıdır.

3 Avrupa Birliği’nde yeni ticaret rejimi

3.1. Sınırda karbon düzenle­me mekanizması (CBAM)

2026 itibarıyla AB, karbon yo­ğun ürünlere sınırda karbon ver­gisi uygulamaya başladı.

İlk etapta kapsanan sektörler:

2023’te Türkiye’nin AB’ye de­mir-çelik ihracatı yaklaşık 8 mil­yar dolar düzeyindeydi.

Karbon yoğun üretim devam ederse ton başına 50–90 Euro arasında ek maliyet oluşabilir.

Bu, marjları %5–15 arasında düşürebilir.

3.2. Yeşil mutabakatın teda­rik zinciri etkisi

AB artık sadece ürünün kendi­sine değil:

-Tedarik zinciri şeffaflığına

Fırsat: Yeşil üretime geçen fir­malar için pazar avantajı

Risk: Dönüşüm yapmayanlar için dışlanma

4 Hindistan faktörü: Yeni küresel oyuncu

4.1. Hindistan’ın yükselişi

-Hindistan GSYH: 4 trilyon $

-Üretim teşvik programı (PLI): 26 sektör

Hindistan, Çin’e alternatif üre­tim merkezi olarak konumlanı­yor.

4.2.........

© Dünya