Bu yazıda söz konusu olgu­yu tartışmaya açmak isti­yorum. Evet, “nostalji” ol­gusunu. Akımın bu kadar ilgi çek­mesinde, geçmişe dair akımların bu kadar ilgi çekmesindeki ne­den, nostalji tutkumuz. Bakalım.

Geçmiş sevgimiz. Nostalji öz­lemimiz. Geçmişi niye özlüyoruz, niçin hep nostalji yapıyoruz?

Hepimiz söyleriz. Eskiden mü­zikler ne güzeldi. Barış Manço vardı ya... Nerede eski bayram­lar? Komşular vardı. Hayri Am­ca, Emine Teyze... Yok artık böyle şeyler, karşı dairede oturanı tanı­mıyoruz. Sanırım sizin de haya­tınızın rutini bu sözler. Her gün tekrarlıyoruz.

Geçmiş yalnızca yabancı bir ül­ke değildir, hepimiz sürülmüşüz­dür o ülkeden. Bütün sürgünler gibi oraya geri dönmeyi arzu ede­riz. İşte bu özleme nostalji denir.

İster bir fotoğraf, ister ilk öpü­cük ya da değer verdiğimiz bir eş­ya ile tetiklensin, nostalji belli bir yeri ya da zamanı hatırlatır.

Hepimiz biliriz o duyguyu: ya­şanıp bitmiş olana karşı duyulan o tatlı hüznü, sararmış fotoğraf­lar gibi, akşam güneşi vurmuş gi­bi gözümüzde canlanan geçmişi.

Olgusal olarak nostalji

"Nostalji" kelimesinin dilimi­ze yerleşmesi 1600’lere kadar gi­der. Bu terim ilk kez İsviçreli bilim adamı Johannes Hoffer tarafın­dan 1688 yılında kullanıldı ve bun­dan sonraki yıllar boyunca nos­talji, bir rahatsızlık olarak kabul edildi. Hoffer nostaljiyi “Özünde şeytani sebepler bulunan nörolo­jik bir hastalık” olarak açıklıyor­du. Bu terim Yunanca “dönüş”(­nostos) ve “acı” (algos) kelimele­rinden geliyordu. İsviçreli doktor evlerini özleyen askerlerin halle­rini bu kelimeyle ifade etmiştir. Bugün ise eve özlemden daha ge­niş anlamda kullanılmaktadır.

Perde anının aksine nostalji be­lirli bir anıya değil, bir ruh haline gönderme yapıyor. İdealleştiril­miş bu ruh hali geçmiş bir zaman­la çerçevelendirilmiş durumda. Bu idealleştirilmiş ruh haline du­yulan özlem, zamanında yapılan aktiviteleri yineleme ve geçmi­şin sembolik tasvirlerini kullan­ma yoluyla bu geçmiş zamanı ye­niden........

© Dünya