Belki de dünyanın kusursuz liderler değil, karmaşık bir çağda ilkesel bir pusula aradığını hatırlamak gerekir. İnsanlar, gürültünün içinden yükselen sakin ama kararlı bir “hayır”ın mümkün olduğunu bilmek istiyor.

Dünya bazen bir siren sesi­ne benziyor; sürekli çalıyor, sürekli uyarıyor, sürekli yeni bir tehdit, yeni bir misilleme, yeni bir “kaçınılmazlık” duygusu ya­yıyor. Başlangıçta irkiltiyor bu ses. Sonra alışıyoruz. Ve asıl kırıl­ma tam da burada yaşanıyor: Gü­rültü normalleşiyor.

Modern çağın en görünmez dö­nüşümü belki de bu. Şiddet önce ihtimal olarak dile geliyor, ardın­dan seçenek olarak tartışılıyor, nihayetinde zorunluluk gibi su­nuluyor. “Başka çare yok” ifadesi, politik dilin en etkili meşruiyet üretim aracına dönüşüyor. İran– ABD–İsrail hattında yükselen gerilim de tam böyle bir zihinsel zeminde konuşuluyordu. Aske­ri analizler ekranları dolduruyor, güç projeksiyonları tartışılıyor, caydırıcılık hesapları teknik bir soğukkanlılıkla ele alınıyordu. Soru artık “olmalı mı” değil, ne­redeyse “nasıl ve ne zaman”dı.

İşte bu eşikte İspanya Başba­kanı Pedro Sánchez’in açıklama­sı geldi. İran’ın eylemlerini tas­vip etmediğini net biçimde ifa­de etti ancak mücadelenin şiddet üzerinden yürütülmesini kabul etmediğini de aynı netlikle söy­ledi. Bu, diplomatik literatürde radikal bir cümle değildi. Ama bağlam radikaldi. Çünkü Sánc­hez, eleştiri ile savaşı aynı cüm­lede zorunlu bir bağa dönüştür­medi. Pozisyon aldı ama cepheye girmedi. Eleştirdi ama bombar­dımanı kaçınılmaz ilan etmedi. Ve bazen çağın ruhuna asıl mü­dahale tam da bu ayrımı yapabil­mektir.

Meşruiyetin inşası: Dil, eşik ve güç

Savaş genellikle tankların ha­reketiyle değil, kelimelerin yer değiştirmesiyle başlar. “Operas­yon”, “önleyici müdahale”, “stra­tejik zorunluluk” gibi teknik kav­ramlar, şiddetin üzerini rasyonel bir örtüyle kaplar. Bu teknikleş­me, ahlaki soruyu ortadan kaldır­maz; yalnızca görünmez kılar. İn­san kaybı istatistiğe dönüşürken, yıkım grafiklere sığdırılır. Vic­dan, terminolojinin arasında bu­harlaşır.

İletişim biliminin temel ger­çeklerinden biri şudur: Çerçeve algıyı belirler. Bir olayı hangi kav­ramlarla anlattığınız, toplumun o olaya dair zihinsel eşiğini belir­ler. Eğer savaş “kaçınılmaz” ola­rak........

© Dünya