Aile işletmelerinde çok sık karşılaşılan bir du­rum var: İşverenin eşi, çocu­ğu, annesi, babası veya kar­deşi aynı işyerinde çalışıyor.

Peki, işveren eşini ken­di işyerinde sigortalı göste­rebilir mi? Eş adına SGK’ya bildirilen günler ve ödenen primler emeklilik hesabında geçerli olur mu?

Bu sorunun cevabı özel­likle emeklilik aşamasın­da önem kazanıyor. Çün­kü SGK’ya işe giriş bildirge­si verilmiş ve yıllarca prim ödenmiş olması, tek başına o kişinin sigortalılığının her durumda geçerli olduğu an­lamına gelmiyor.

Eş gerçekten çalışıyor ve ücret alıyor mu?

5510 sayılı Sosyal Sigorta­lar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda işverenin işye­rinde

Buradaki en önemli keli­me “ücretsiz”.

Eğer eş, işveren olan eşi­nin işyerinde gerçekten ça­lışıyor, bu çalışmasının kar­şılığında ücret alıyor ve öde­nen ücret işyeri kayıt ve belgelerine usulüne uygun şekilde yansıtılıyorsa sigor­talı sayılması mümkün.

Dolayısıyla sadece eş ol­mak sigortalılığa engel değil.

Sorun, gerçekte çalışma ve ücret ilişkisi olmadığı halde eşin yalnızca sigortalılık gü­nü kazanması veya emekli­lik şartlarını tamamlaması amacıyla SGK’ya bildirilme­si halinde ortaya çıkıyor.

Özellikle emeklilik başvu­rusu sırasında veya SGK ta­rafından yapılabilecek in­celemelerde fiili çalışmanın bulunmadığının ya da eşe gerçekte ücret ödenmediği­nin tespit edilmesi halinde bildirilen hizmetlerin geçer­liliği tartışma konusu olabi­liyor.

Bu nedenle mesele “Eşimi kendi işyerimden sigortalı gösterebilir miyim?” soru­sundan ibaret değil.

Asıl soru şu: Eş gerçek­ten ücret karşılığında çalışı­yor mu?

Cevap evetse ve çalışma usulüne uygun şekilde kayıt altına alınmışsa, eş olması tek başına sigortalılığa en­gel değil.

Çocuk, anne, baba ve kar­deş için durum farklı Burada önemli bir ayrıntı daha var.

Kanunda işverenin işye­rinde çalışan çocukları, an­nesi, babası ve kardeşle­ri için, eşte olduğu gibi “ücretsiz ça­lışan” şek­linde özel bir sigortalılık istisnası ön­görülmemiş­tir.

Bu kişiler hizmet akdi­ne dayanarak çalışıyorlarsa kural olarak sigortalı olmaları gerekir.

Ancak çocuklar bakımın­dan medeni hukuk hüküm­lerinden kaynaklanan ba­zı özel durumların ayrıca dikkate alınması gerekiyor. Özellikle küçüklerin anne veya babalarına ait işyerin­deki çalışmalarında hizmet akdinin hukuken geçerliliği ayrıca değerlendirilmelidir.

Dolayısıyla aile bireyinin işyerinde çalışması tek başı­na “sigortası olmaz” sonucu­nu doğurmadığı gibi, yalnız­ca SGK’ya bildirilmiş olma­sı da her durumda geçerli bir sigortalılık yaratmaz.

Fiili çalışma ve çalışma ilişkisinin gerçekliği esastır.

Peki başka kimler sigortalı sayılmıyor?

Eşlerin sigortalılığı uygu­lamada en fazla dikkat çe­ken örneklerden biri. Ancak 5510 sayılı Kanunda sigorta­lı sayılmayanlar bununla sı­nırlı değil.

Kanun ve SGK uygulaması bazı çalışma biçimlerini zo­runlu sigortalılığın dışında tutuyor.

* Aynı konutta akraba­lar arasında yapılan........

© Dünya