Sosyal güvenlik gün­deminde beklen­ti yüksek, ancak uygu­lamalar temkinli. 2026 yılı emekliler açısından “enflasyon kadar artış” yılı olarak ilerliyor.

Sorulması gereken soru şu: Enflasyon ka­dar artış gerçekten ye­terli mi?

2026’nın ilk yarısı: Sadece enflasyon

2025 yılının ilk döneminde emekli aylıklarına yalnızca enflasyon farkı yansıtıldı.

-En düşük tamamlanan aylık: %18,4

-Diğer emekli aylıkları: %12,19

Bunun dışında herhangi bir re­fah payı ya da ilave iyileştirme yapılmadı.

Ekonomi yönetimi bütçe disip­lini ve maliyet kontrolü vurgu­sunu öncelik haline getirmiş du­rumda. Emekli aylıklarının kamu bütçesine yükü sık sık dile getiri­liyor.

Ancak burada dikkat çekici bir durum var:

Enflasyon kadar artış, alım gü­cünü korumaya yetmeyebiliyor. Çünkü resmi enflasyon oranı ile hane halkının hissettiği enflas­yon arasında ciddi bir fark oluşa­biliyor.

Dolayısıyla “enflasyon kadar artış” teknik olarak bir koruma mekanizması gibi görünse de, fi­ilen gelir seviyesini iyileştirmi­yor.

2026 Temmuz ayında da ben­zer bir uygulamanın devam et­mesi kuvvetle muhtemel. İlave artış sinyali verilmiş değil.

Bayram ikramiyesi: Rakam artıyor, değer azalıyor

Bayram ikramiyesi 2018’de 1.000 TL olarak başladı. O dönem­de net asgari ücret 1.603 TL idi. Yani ikramiye, net asgari ücretin %62,36’sına karşılık geliyordu.

Bugün net asgari ücret 28.075 TL.

Aynı oran korunmuş olsaydı, bayram ikramiyesinin yaklaşık 17.500 TL olması gerekirdi.

Mevcut tutar ise 4.000 TL.

Gündemde 5.000 – 5.500 TL aralığında bir artış konuşuluyor. Bu artış gerçekleşse bile, ikrami­yenin başlangıçtaki oransal gü­cüne yaklaşması mümkün değil.

Bu tablo şunu gösteriyor:

Nominal artışlar yapılırken, reel değer kaybı yeterince telafi edilmiyor.

En düşük aylık – ikramiye dengesi bozuldu

2019’da en düşük emekli aylı­ğı 1.000 TL’ye tamamlandığında, bayram ikramiyesi de 1.000 TL idi. İkramiye neredeyse bir aylık gelir anlamına geliyordu.

Bugün en düşük tamamlanan aylık 20.000 TL iken, bayram ik­ramiyesi 4.000 TL.

Aradaki fark dramatik biçimde açılmış durumda.

Bu noktada daha sistematik bir model, örneğin her iki bay­ramda birer emekli aylığı tu­tarında ödeme yapılması, gelir dengesini daha adil bir noktaya taşıyabilir.

Ancak mevcut ekonomi politi­kası çerçevesinde bu tür bir uy­gulamanın kısa vadede gündeme gelmesi zor görünüyor.

“Maliyet” söylemi ve sosyal politika dengesi

Ekonomi yönetimi, sosyal har­camaların bütçeye yükünü sıklık­la vurguluyor. Bu yaklaşım mali disiplin açısından anlaşılabilir.

Ancak sosyal güvenlik siste­mi yalnızca maliyet kalemi de­ğildir; aynı zamanda bir sos­yal sözleşmedir.

Uzun yıllar prim ödemiş mil­yonlarca vatandaş açısından mesele yalnızca bütçe dengesi değil, emeklilikte gelir güven­liğidir.

Bu nedenle maliyet vurgusu­nun yanında, gelir dağılımı ve yaşam standardı boyutunun da güçlü şekilde tartışılması gerekiyor.

Emekli aylığı hesaplama sistemi: kimleri etkileyecek?

Gündemde bir diğer başlık, emekli aylığı hesaplama siste­minde değişiklik yapılabileceği yönündeki tartışmalar.

Burada önemli bir teknik ay­rım var:

Eğer yalnızca hesaplama yön­temi değiştirilirse, bu düzenleme bundan sonra emekli olacakları kapsar.

Mevcut emeklilerin aylıkları değişmez.

Mevcut emeklilerin etkilene­bilmesi için ayrıca bir intibak düzenlemesi gerekir. Bu da ciddi maliyet anlamına gelir.

Dolayısıyla kısa vadede kap­samlı bir intibak düzenlemesi beklentisi düşük görünüyor.

2026 yılı bütçe disiplininin önceliklendirildiği bir dönem olarak ilerliyor. Ancak 2027 yılı­na yaklaşıldıkça sosyal politika­ların yeniden şekillenmesi ihti­mali artabilir.

Seçim takviminin yaklaşması, sosyal düzenlemelerin zamanla­masını da etkileyebilir.

-2026’da temkinli artış poli­tikası,

-2027’de daha kapsamlı dü­zenlemeler olasılık dahilinde de­ğerlendirilebilir.

Sonuç: Beklenti yüksek, adımlar sınırlı

Bugün emeklilerin beklenti­si yüksek. Ancak ekonomi yöne­timinin mesajı net: kısa vadede maliyeti artıracak büyük ölçekli düzenlemeler planlanmıyor.

Bu tablo, sosyal güvenlik siste­minin bir yol ayrımında olduğu­nu gösteriyor.

Enflasyon kadar artış, emekli­lerin yaşam standardını koruma­ya gerçekten yetiyor mu?

Ve mali disiplin ile sosyal ada­let arasındaki denge nasıl kuru­lacak?

Önümüzdeki dönem bu soruların daha güçlü şekilde tartışılacağı bir dönem olacak gibi görünüyor.

Ayrıca düşük emekli aylıkları­na çözüm olarak kira ve benzeri yardımların yapılmasından söz ediliyor. Bu durum emekli aylık­larını etkilemez, sosyal yardım­larla emekli aylıklarını birleştir­mek sosyal güvenlik sisteminde prim=emekli aylığına ters bir du­rum yaratır.

Emekli aylığı yıllarca ödenen primlerin karşılığıdır. Emekli ay­lıkları ile sosyal yardım farklı bir durumdur.

Emekli aylıklarına sosyal yar­dım ilavesi emeklilik sistemine zarar verir.

Öncelikle emekli aylıklarının reel değerine ulaşması hedeflenmelidir.

© Dünya