Ekonomi yönetiminin yüksek faiz ve kur is­tikrarına dayalı sıkı­laştırma programı sürerken, jeopolitik risklerin, küresel tedarik zincirini vuran savaş sarmalının ve küresel ekono­mideki sert çalkantıların göl­gesinde geçen yılın ilk yarı­sında, reel sektör firmalarının hızla büyüyen döviz açığı teh­likeli boyutlara ulaştı.

Merkez Bankası, Haziran 2026 dönemine ait Finansal Kesim Dışındaki Firmaların Döviz Varlık ve Yükümlülükle­ri veri setini yayımladı. Aralık 2025’te 190 milyar 368 milyon dolar olan reel sektörün net dö­viz pozisyonu açığı, altı ayda net 15 milyar 387 milyon dolar bir­den büyüyerek 205 milyar 755 milyon dolarla tarihi zirveye tırmandı.

Bu kümülatif bozul­manın arkasındaki alt kırılım­lar incelendiğinde ise üretici ve tüccarın bilançosundaki yapı­sal yıpranma net bir şekilde gö­rüldü. Makroekonomik denge­ler açısından alarm zili olarak yorumlanabilecek söz konu­su veriler, TL krediye ulaşama­yan reel sektörün yeniden döviz borcuna sığındığı, kur riskinden korunma maliyetlerinin önem­li boyutta katlandığı, doğrudan sermaye yatırımlarında yurt dışına kayışın hızlandığı ve en önemlisi de kısa vadeli likidite kalkanının yarı yarıya eridiğini ortaya koydu.

Yüksek TL faizinden kaçan döviz kredisine sığındı

Bilançonun yükümlülük­ler tarafındaki en dikkat çeki­ci yapısal gelişme, yurt içi döviz kredilerindeki keskin tırmanış oldu. Sıkı para politikası nede­niyle TL cinsi krediye ulaşmak­ta zorlanan ya da fahiş TL faiz oranlarını üstlenmek isteme­yen firmalar, kur riskini göze alarak yeniden dövize yöneldi. Şirketlerin yurt içi bankalardan kullandığı net döviz kredile­ri, altı aylık süreçte 172 milyar 71 milyon dolardan 177 milyar 552 milyon dolara yüksel­di. Sadece altı aylık sürede içerideki döviz borcuna 5 milyar 481 milyon dolar ek­leyen reel sektör, kurda yaşana­bilecek olası bir dalgalanmaya karşı kendini daha da savunma­sız hale getirdi.

Kur korkusu türev yükümlülükleri patlattı

Spot piyasada döviz borcu bü­yüyen reel sektörün, kur oynak­lığından kaçınmak adına vadeli işlem ve türev piyasalara adeta sığındığı görüldü. Ancak........

© Dünya