Türkiye’nin kamu ve özel sektörüyle bir yıl içinde ödemesi gereken dış borç yükü rekor düzeyde bulunurken, küresel riskler altındaki asıl ba­rut fıçısını reel sektöre ait kısım oluşturuyor. Artan borç çevirme maliyetlerinin şirketler üzerin­de yaratacağı baskı; üretim, istih­dam ve halkın geçimini doğrudan sarsma potansiyeli taşıyor.

Merkez Bankası, Türkiye’nin kısa vadeli dış borç stokunu hazi­ran sonu itibarıyla 170 milyar 722 milyon dolar olarak açıkladı. Aynı tarih itibarıyla bir yıl içinde öde­mesi veya yeniden yapılandırması gereken kısa vadeli dış borç stoku ise 239 milyar 534 milyon dolar ol­du. Orijinal vadesine bakılmaksı­zın, vadesine bir yıl ve daha az ka­lan borçları gösteren bu hacim, ül­kenin dış finansman ihtiyacının büyüklüğünü bir kez daha gözler önüne serdi. Söz konusu geri öde­me yükü mayıs sonundaki 242 milyar dolarlık düzeyine göre 2,5 milyar dolarlık bir azalmaya rağ­men yüksek hacimde kalmaya de­vam etti. Gelecek bir yılda öden­mesi gereken dış borç tutarı geçen yıl aynı tarihte ise 220,3 milyar do­larlık düzeyine göre ise 20 milyar dolara yakın artmış bulunuyor.

Her 100 dolar borcun 65’i özel sektörün

Güncel tabloya göre, kısa vade­li dış borç yükünün yaklaşık yüzde 65’ini bankalar ve şirketler toplamı olarak tek başına özel sektör sırt­lanıyor. Özel sektörün toplam 155 milyar 327 milyon dolarlık yüküm­lülüğünün 82 milyar 590 milyon doları finansal olmayan kuruluş­lar (reel sektör firmaları), 65 mil­yar 289 milyon doları ise özel ban­kalar tarafından taşınıyor. Şirket­lerin yüksek döviz yükümlülüğü, küresel piyasalardaki faiz oynak­lıklarına karşı hassasiyeti artırıyor.

Kamu sektörünün bir yıl içinde çevirmesi gereken toplam borç 61 milyar 113 milyon dolar ve bu­nun 45 milyar 946 milyon dolar­lık ezici bir kısmı kamu bankala­rına ait. Genel hükümetin borcu 11 milyar 62 milyon dolar seviye­sinde. Merkez Bankası’nın doğ­rudan kısa vadeli yükümlülüğü ise 23 milyar 94 milyon dolar.

Rezervler karşılama sınırının altında

Ekonomistler, 239,5 milyar dolarlık devasa borç stokunun, son dönemde toparlanma eğilimi gösteren Merkez Bankası rezervleri üzerindeki baskıyı canlı tuttuğuna dikkat çekiyor. Son dönemde Merkez Bankası brüt rezervlerinin 183 milyar dolar bandına çıkması ile bu cephede ciddi bir toparlanma bulunuyor. Ancak 239,5 milyar dolarlık kısa vadeli borç karşısında brüt rezervler bile borcu en az bire bir karşılama oranı ancak yüzde 76’sı düzeyinde kalıyor.

Guidotti-Greenspan kriterine........

© Dünya