“Lüküs hayat. Yan gel de yat. Oh ne Rahat.” Cemal Reşit Rey / Ekrem Reşit Rey, 1933

Geçtiğimiz yıl enflasyon ra­porunda TCMB Başkanı Dr. Yaşar Fatih Karahan’ın enflas­yon beklentilerine yönelik söz­leri tartışma çıkarmıştı. Litera­türde “sık karşılaşılan” (salient) diye geçen fiyatların hane halkı psikolojisini daha çok etkilediği belirtilmişti.

Örneğin dayanıklı tüketim mallarında enflasyon düşmesi­ne rağmen tüketiciler her gün ye­ni bir dayanıklı mal alışverişine çıkmadıkları için bu düşüşü göz­lemleyemiyorlar. Buna karşın gı­da fiyatlarındaki oynak seyir, ne­redeyse her gün beslenme ihti­yacının giderilmesi nedeniyle algılar üzerinde yüksek tesir gü­cüne sahip. Keza enerji fiyatları. Konuyu, akademik tartışmasıy­la birlikte 18 Ağustos 2025 tarih ve “Santim Santim” başlıklı yazı­mızda kapsamlı incelemiştik.

Tüketici har vurup harman mı savuruyor?

TÜİK’in açıkladığı güncel ve­riler, akademik literatürle uyum­lu bir görünüm sunuyor. Tüketici güven endeksi 87,9 değerini ala­rak 2023 yılından beri en yük­sek seviyesine ulaştı. Ancak bu­rada zaman serisini dikkatli sü­züp değerlendirmek gerekiyor. 2023 yılında tüketici güveni 79,3 ortalama değerinde açıklandı. Üç ay gibi kısa bir süre içerisinde 91 değerinde zirve yapıp hızla geri çekildi.

Tüketici güveni daha önce gün­cel seviyeleri istikrarlı anlamda 2018 yılında görmüştü. O dönem Sayın Mehmet Şimşek Hazine­den Sorumlu Başbakan Yardım­cısıydı. 2023 yılında yeni dev­let teşkilatlanmasında bu sefer Hazine ve Maliye Bakanı göre­vini devralırken rasyonel vurgu­su yapmıştı. Uygulamaya giren program zamana yayılacak bir dez-enflasyon idi ve toplumda karşılık bulması sanılandan uzun sürdü. İç ve dış çeşitli gelişmeler programın tam anlamıyla ritim tutmasını geciktirdi.

Geldiğimiz noktada tüketici güveninin 2018 seviyelerine ye­niden yönelmesi, programın top­lumsal algısındaki direncin azal­maya başladığına işaret ediyor.

Rasyonel davranışın şahidi: Uluslararası yatırımcılar

Sayın Şimşek’in programı ile Dr. Karahan’ın açıklamalarını birleştirebiliriz. Tüketici güve­nindeki toparlanmayı açıklayan başlıca unsurlar şöyle sıralana­bilir:

1 Gıda fiyatları iki aydır gerili­yor - sık karşılaşılan fiyatlar........

© Dünya