2014 yılında Türkiye’de doğan bebek sayısı 1.351.088 iken 2025 yılında bu rakam 895.374 olmuş. Yani on yılda ortalama 500.000 azalmış. Çöküş gürültülü değil; bu yüzden tehlikeli. Ne bir deprem gibi sarsıyor ne bir savaş gibi yıkıyor; yalnızca her yıl biraz daha eksiltiyor.

Böylece Türkiye, 1,42’ye düşen doğurganlık hızıyla 1,34 olan Avrupa Birliği ortalamasını da süratle yakalamış oldu. Avrupa bu eşiğe onlarca yılda, zenginleşerek ve yaşlanarak vardı; Türkiye ise daha dar bir sürede, hâlâ kendini "genç nüfuslu ülke" diye tanımlarken oraya yaklaştı. Gençlik rezervi, göz göre göre muhafazakar ve din kılıflı feminizm ile sıfırlandı, bitirildi.

Doğurganlıktaki düşüş tek bir yanlış kararın ya da tek bir kuşağın "bencilliğinin" sonucu değil. Birbirini besleyen birkaç yapısal dönüşüm aynı anda işliyor.

1. Evlilik gecikiyor, evlenen sayısı azalıyor. Ortalama ilk evlilik yaşı erkeklerde yaklaşık 28,5, kadınlarda yaklaşık 26'ya yükseldi; yıllık evlenen çift sayısı 550 bin civarına inmiş durumda. Sonuçta bir müslüman ülkeden bahsediyoruz ve çocuk doğumlarının tamamına yakını, batıdaki gibi nikahsız birlikteliklerde değil evlilik yoluyla gerçekleştiği için, evliliğin gecikmesi ve azalması doğrudan doğurganlığa yansır. Evlilikte yaşanan her yıllık erteleme, biyolojik olarak da doğurulabilecek çocuk sayısını kısıtlıyor.

2. Şehirleşme. Köyde çocuk, bir ölçüde üretim gücüydü; şehirde ise bir maliyet kalemidir. Küçük dairede, kirayla, uzun mesafelerle ve çoğu zaman yakınında büyükanne-büyükbaba olmadan çocuk büyütmek, hem para hem zaman hem de enerji ister. Şehirleşme arttıkça doğurganlık, hemen her ülkede olduğu gibi, düşer.

3. Kadınların eğitimi ve işgücüne katılımı. Yükseköğrenim görmüş kadınlarda doğurganlık hızı, eğitimsiz ya da düşük eğitimli kadınların neredeyse yarısı kadardır (kabaca 1,2 – 2,5 aralığı). Ancak bu tablo eğitimin "suçu" olarak okunmamalıdır. Asıl mesele, kadının hem çalışıp hem bakım yükünü fiilen tek başına taşıdığı bir düzende annelik ile kariyer arasında seçim yapmaya zorlanmasıdır.

4. Konut ve geçim maliyeti. Genç çiftler için kira, ev fiyatları ve enflasyon, "önce ev, sonra evlilik, sonra çocuk" sıralamasını uzatıyor. Bir çocuğun doğrudan maliyetinin yanında, ikinci ve üçüncü çocuk için gereken daha geniş bir ev ihtiyacı da kararı ertelettiriyor. Çoğu çift için asıl soru "çocuk ister miyiz" değil, "şimdi buna gücümüz yeter mi" sorusudur.

5. Bireycilik ve değişen yaşam idealleri. Başarı, özgürlük, seyahat, sosyal statü ve kişisel gelişim gibi değerlerin öne çıktığı bir kültürde çocuk, hayatın doğal bir parçası olmaktan çıkıp bilinçli bir........

© Doğruhaber