menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

YAZI DİZİSİ- DÜNYA MİLLETLERİNİ KANDIRAN SİYASAL REJİMLER 2. BÖLÜM (SOSYALİZM)

40 0
08.11.2026

Sosyalizm, sosyal ve ekonomik olarak toplumsal refahın, katılımcı bir demokrasi ile gerçekleşeceğini ve üretim araçlarının sahibinin işçi marifeti ile devlete ait olduğunu savunan, işçi sınıfının yönetime katılmasına ağırlık veren bireysel ve özel üretim yerine kamu üretimini destekleyen, telkin ve propagandalarını eğitim, tarım ve vergi reformları üzerinde yoğunlaştıran ekonomik ve siyasi bir teoridir. Siyasal yelpazde ve dünyanın çoğu ülkesinde sosyalizm, standart sol ideoloji olarak kabul edilir. Sosyalizm türleri, kaynak tahsisinde piyasaların ve planlamanın rolüne ve kuruluşlardaki yönetim yapısına göre değişir.

Sosyalizmin tarihçesi aslında Kapitalizimin tarihçesi ile örtüşür. Orta Çağ Avrupa’sının Rönesans ile dönüşümü, sanayi devrimi, sömürgeliklerin sanayi devrimine göre yeniden konumlandırılması, ortaya çıkan yeni devletler, nüfus hareketleri, üretim sırasında işçi ihlalleri aslında sosyalizm fikirlerinin de öncüsü olmuştur. Yirminci yüzyılın önemli çalkantılarında, ülkeler arası ilişkilerde sosyolojik değişimlerde her zaman bir taraf olan bu fikir belki de bu yüzyılın en önemli sosyolojik değişimini tanımlar. Sosyalizm ya da siyasal yönetim biçimi olarak tanımlanabilecek komünizm yaklaşık yüz yıllık bir tarihçenin sonunda asıl lokomotifi olan SSCB’nin yıkılması, içindeki birçok devletin ayrılması, tanım farklılıkları nedeniyle ayrışmalar yüzünden artık sembolik birkaç ülke dışında bu küresel etkisini yitirmiştir.

Sosyalist siyasi hareket ideolojisi 18. yüzyılın ortalarından sonlarına kadar süren devrimci hareketlerden Avrupa işçi sınıfının mücadelelerinden ve sosyalistlerin kapitalizmle ilişkilendirdikleri toplumsal sorunlara yönelik endişelerinden kaynaklanan siyasi felsefeleri içerir. Bu felsefi bakış açısı sanayi devrimi sonrasında oluşan sanayi ile sanayici kavramlarının tüccar sınıfı süpürerek hâkimiyeti ele alması oluşan işçi sınıfı gerçeğidir. Sosyalizm kuramı karşılıklı çatışmalardan çok kuramsal zeminde oluşturulan düşünsel bir süreç olarak başlamıştır. 19. yüzyılın sonlarında, Karl Marks ve Engels'in çalışmalarından sonra sosyalizm, kapitalizm karşıtlığı ve üretim araçlarının bir tür toplumsal mülkiyetine dayanan bir sistemin savunulması anlamına gelmeye başladı. 1920'lerin başlarında komünizm, uluslararası sosyalist hareket içindeki baskın siyasi eğilim haline geldi ve sosyalizmin kendisi 20. yüzyılın en etkili seküler hareketi oldu. Birçok sosyalist, feminizm, çevrecilik ve ilerlemecilik gibi diğer toplumsal hareketlerin davalarını da benimsedi.

SSCB'nin dünyanın ilk nominal sosyalist devleti olarak ortaya çıkması, ikinci dünya savaşı sırasında iktidarda olan bu sosyalist devletin batı ile Almanya karşısında ittifak yapıp savaşı kazanarak hakimiyet alanını genişletmesi, savaş sonrası bağlanan ülkelerin sosyalizmin Sovyet ekonomik modeliyle yaygın bir şekilde ilişkilendirilmesine yol açtı. Doğu-batı arasında net bir blok sınırı gelişti. Dünya........

© Diriliş Postası