Na obali Tamiša, nedaleko od ušća u Dunav, stoji kompleks ciglenih zgrada čije krovove danas probijaju trava i korov. Nekada simbol industrijskog samopouzdanja i građanskog ponosa, Vajfertova pivara u Pančevu danas je statički neispitana, delimično urušena i izložena svakoj novoj oluji.

A onda je stigla vest koja je tišinu pretvorila u pokret: Vajfertova pivara je uvrštena među sedam najugroženijih lokaliteta kulturnog nasleđa u Evropi za 2026. godinu, u okviru programa „7 najugroženijih“, koji sprovodi Europa Nostra uz podršku Institut Evropske investicione banke.

U konkurenciji 77 kandidata iz cele Evrope, ulazak u najuži izbor nije samo potvrda propadanja – već priznanje potencijala.

Ko je bio Đorđe Vajfert

Pre nego što je postao lice sa novčanice od hiljadu dinara, Đorđe Vajfert bio je industrijalac, bankar, mecena i  strastveni kolekcionar. Školovao se u evropskim pivarama, uveo parnu tehnologiju u proizvodnju i Pančevo pozicionirao na mapu modernog industrijskog grada 19. veka.

Ali njegova priča ne staje na pivu. Vajfert je bio pasionirani numizmatičar i ljubitelj arheologije. Rimski novčići iz njegove kolekcije danas se čuvaju u muzejima, a deo je završio i u Narodnoj banci. Ispod same pivare nalaze se arheološki slojevi sa rimskim grobovima, kontinuitet koji nadilazi industrijsku epohu.

„Kada smo krenuli da radimo sa srednjoškolcima, počeli smo upravo od novčića“, objašnjava Tamara Šarkić, direktorka Fondacije Neozoik koja je pokrenula čitavu priču oko Vajfertove pivare. „Hteli smo da pokažemo da pivara nije samo napuštena zgrada, već slojevita priča o identitetu grada.“

Građanski bunt koji je počeo sa 200.000 dinara

Fondacija Neozoik osnovana je 2021. godine. Ideja o revitalizaciji pivare rodila se gotovo istovremeno – uoči obeležavanja 300 godina od njenog nastanka.

Prvi projekat bio je skroman, finansiran sa 200.000 dinara. Radionice sa osnovcima i gimnazijalcima,........

© Danas