ChatGPT’nin Bilinci Var mı? Bir Yıllık Deneyimin Neticesi
İZLE Çavuşesku’nun Termometresi 2’li Görüş İki Savaş Bir Yazar Cumhuriyet’in Edebiyatı Varsayılan Ekonomi Yakın Tarih Tümünü Gör
Çavuşesku’nun Termometresi
Cumhuriyet’in Edebiyatı
OKU Yazılar Röportajlar Çeviriler D84 INTELLIGENCE Asterisk2050 Yazarlar Kitap Yorum
D84 FYI Hariçten Gazel ABD Gündemi Avrupa Gündemi
ChatGPT’nin Bilinci Var mı? Bir Yıllık Deneyimin Neticesi
Kredi kartı ekstreme göre ChatGPT Plus’a 11 Ekim 2025’te abone olmuşum. Arşivimde kalan ilk konuşma ise 23 Kasım tarihli. O tarihe kadar olan konuşmaları muhtemelen sildim. İlk ne sordum, hangi konuda konuştum, hatırlamıyorum. Neticede bir yılı aşkın süredir ChatGPT kullanıyorum.
Bu bir yıl içinde ChatGPT belirgin biçimde gelişti. Halüsinasyonlar azaldı, kaynakları denetlemek kolaylaştı ve çok daha uzun konuşmaların bağlamını koruyabilir hale geldi.
ChatGPT’nin yardımıyla bu süreçte Kur’an’dan ayetler de, divan edebiyatının en zor şiirlerini de çevirdim. Immanuel Wallerstein hakkında da Mustafa Kemal Atatürk hakkında da konuştum.
Tam olarak nüansları yakalayabildiğini söyleyemem. Veya o nüansları yakalayabilmesi için kendisini daha fazla zorlamam gerektiğini belirtmeliyim. Ancak farklı farklı konularda onunla sohbet ettikçe kafamda bir soru belirmeye başladı.
Bu aslında hiç farkında olmadığım bir soru değildi. En azından teorik olarak. Veya ChatGPT’nin nasıl metin ürettiğine dair en azından kaba bir fikrim vardı. Kendisine verilen bağlamdan hareketle sıradaki kelime veya kelime parçası için olasılıklar hesaplıyor ve metni adım adım oluşturuyordu.
Kısaca bir insan gibi farklı kelimeleri tartıp, biçip, bilinçli bir düşünce sürecinden sonra cümle kurmuyordu veya metin üretmiyordu. Yani, aslında ChatGPT söylediği bir şeyi neden söylediğinin, neden başka bir şeyi söylemediğinin, farkında değildi.
Ancak bunu teorik olarak bilmek başkaydı, deneyimlemek başkaydı.
Yani karşımda insan olmadığını biliyordum. Fakat çoğu zaman bir insanla konuşuyormuşum gibi hissediyordum. Hatta bazen kültürel açıdan tam bir Amerikalı olarak.* Bazı anlarda ise bu his birden dağılıyordu.
ChatGPT’nin insan gibi olduğu hissini bozan üç temel, baskın özelliğinden bahsetmem mümkün. Sistemsel özelliklerdi bunlar ve, her metinde olmasa da, düzenli olarak nüksediyordu.
İlk özellik, ki bence Amerikalılık** özelliği bu, ChatGPT’nin rahatsız edici argümanları yumuşatma eğilimi. Bunu bir örnekle açıklasam daha iyi olacak. Mesela bir sohbette Wallerstein üzerine konuşuyorduk. Ben hiyerarşik bir iş bölümünün varlığından söz ediyorum. ChatGPT bunu, liberal iktisadın uzmanlaşma ve karşılıklı fayda dilini çağrıştıran “complementary specialization” ifadesiyle yeniden kuruyordu.
Bu küçük bir kelime değişikliği değildi benim için. Wallerstein yalnızca farklı bölgelerin birbirini tamamlayan ekonomik faaliyetlerde uzmanlaşmasından bahsetmiyordu; merkez, yarı-çevre ve çevre........
