Trump’ın bu hafta Pekin’e yaptığı ziyaret bir diplomatik olayın ötesinde, belki de bir büyük dönüşümün işaretlerinden biri olarak okunabilir.

Pekin zirvesi özgün bir tarihsel dönemde gerçekleşiyor. Bu dönemi “düzensizlik” kavramıyla tanımlama eğilimi oldukça yaygın ama Avrupa Dış İlişkiler Konseyi başkanı Mark Leonard Project Syndicat’taki yorumunda, düzensizlik kavramını yeterli bulmayarak yeni bir kavram öneriyor: “Kural ötesilik” (un-rule). “Düzensizlik” kuralların ihlal ediliyor olması durumudur. İhlal edenler bile o kuralların varlığını dolaylı olarak kabul eder. “Kural ötesilik” ise ortak kuralların artık fiilen yok olduğu bir durumu tanımlıyor. Örneğin, Rusya, Ukrayna’yı işgal ederken hukuki gerekçeler üretmeye çalıştı. ABD ve İsrail’in İran saldırısında, böyle bir çaba neredeyse hiç olmadı. Leonard’a göre sorun artık kuralların ihlali değil; kuralların referans noktası olma kapasitesini kaybetmesidir.

İran savaşı ABD’nin gücünün siyasi sonuç üretme kapasitesinin büyük ölçüde aşındığını gösterdi. Yoğun bombardımanlar İran’a ağır hasar verdi ama rejim çökmedi. Washington en küçük bir siyasi taviz bile alamadı. Hürmüz Boğazı ise İran’ın elinde küresel enerji akışını tehdit eden bir koza dönüştü. Eski CIA Doğu Asya İstihbarat Sorumlusu John Culver’a göre bu savaş, ABD’nin Çin karşısında, denizaltılar dışında, belirgin bir üstünlük alanının neredeyse........

© Cumhuriyet