İşsiz kalan da ücretini alamayan da aynı soruyu soruyor: Emeğin güvencesi nerede?
Özel haberlerimizi ve günün öne çıkan gelişmelerini kaçırmamak için BirGün’ün WhatsApp kanalını buraya dokunarak hemen takibe alabilirsiniz.
Çalışma hayatında birbirinden farklı gibi görünen iki gelişme, aslında aynı büyük sorunun etrafında birleşiyor: İşçinin emeği, işi ve geleceği ne kadar güvence altında?
Evrensel’in 30 Ekim’de yayımladığı araştırmaya göre, 2026 yılının başından bu yana 15 işyerinde en az 7 bin 241 işçi işini kaybetti. Bunların 380’inin sendikal örgütlenme sonrasında işten çıkarıldığı belirtiliyor. En az dokuz işyerinde ise işçilerin direnişi sürüyor.
Diğer tarafta Soma’da yaklaşık 4 bin 200 işçinin çalıştığı İmbat Madencilik var. Ücret ve prim alacaklarının zamanında ödenmediğini belirten madenciler, haklarını alabilmek için Ankara’ya yürümeye başladı. Bir tarafta işini kaybedenler, diğer tarafta çalıştığı halde ücretini alamayanlar...
Aslında iki gelişme de aynı soruyu gündeme getiriyor: İşçinin emeğinin karşılığını alması ve işini koruması neden bu kadar zor?
ÇIKARMALARIN ADI EKONOMİK DARALMA
İşverenlerin toplu işten çıkarmalarda en sık başvurduğu gerekçelerden biri ekonomik daralma, sipariş azalması ve artan maliyetler. Elbette ekonomik koşulların işletmeler üzerindeki etkisini yok sayamayız. Üretimin daralması, siparişlerin azalması veya işletmelerin mali sorunlarla karşılaşması gerçek olabilir. Ancak bu gerekçelerin varlığı, işverenin işçiye karşı bütün yükümlülüklerini ortadan kaldırmıyor.
Üstelik işten çıkarmaların yaşandığı bazı işyerlerinde sendikal örgütlenme sürecinin de gündeme gelmesi, konunun yalnızca ekonomik gerekçelerle açıklanmasını zorlaştırıyor.
Evrensel’in derlemesinde yer alan örnekler dikkat çekici. Domino Tekstil’de 60 işçinin işine son verilirken bunların 25’inin sendika üyesi olduğu bildiriliyor. TYH Tekstil’in fabrikalarını kapatması sonucunda yaklaşık 5 bin kişi işsiz kalırken, Orta Anadolu Mensucat’ın üretimi durdurması yaklaşık 1.500 işçiyi etkiledi. Burada önemli bir ayrım yapmak gerekiyor. Her işten çıkarmayı sendikal baskı olarak nitelendirmek doğru olmadığı gibi, ekonomik gerekçelerin arkasına sığınarak sendikal hakların ihlal edilmesini de görmezden gelemeyiz.
Nitekim aynı araştırmada sendikal örgütlenme sonrasında işten çıkarıldığı belirtilen 380 işçiden söz ediliyor. Asıl sorunlardan biri de işçilerin sendikal haklarını kullanmalarının ardından karşılaştıkları hukuki süreçlerin uzunluğu. Milletvekili Kayıhan Pala’nın Mecliste aktardığı araştırmaya göre sendikalar, yetki itirazı davalarının yüzde 95’ini kazanmasına rağmen incelenen........
