Uluslararası Yatırım Pozisyonu (UYP) bir ülkenin yurtdışı aleme olan tüm varlık ve yükümlülüklerini gösterir. Uzun yıllar dış borçlar bir ekonominin dışa bağımlılığının en yaygın kabul gören ölçütüydü. Ne var ki, finansal küreselleşmenin yaygınlaşmasıyla birlikte doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını ve portföy hareketlerini de kapsayan UYP’nin daha anlamlı bir gösterge olduğu görüşü ağır basmaya başladı.

Ancak bugün dışa bağımlı az gelişmiş bir ülkenin değil, ABD’nin UYP pozisyonundaki açığın dünya ekonomisi için büyük bir risk olduğu konuşuluyor. Dolar hala rezerv para konumunu korusa da dolar varlıklarından olası bir çıkışın tüm küresel finansal sistemi alt üst etme riskinin var olduğu düşünülüyor.

Son verilere göre halihazırda ABD’nin yurtdışında park edilmiş varlıkları 39,56 trilyon dolar civarında seyrediyor. Buna karşın yükümlülükleri 65,72 trilyon doları buluyor. Demek ki ABD’nin UYP’si net anlamda ikisinin farkı -26,16 trilyon dolar. Doların son bir yıldaki değer kaybı, hesaplamalar dolar cinsinden yapıldığı için hem varlıkları hem de yükümlülükleri kabarttı. Her iki grubun da dökümüne bakıldığı zaman, piyasa değeri anlamında hisse senedi ve tahvil yatırımlarını içeren portföy yatırımları, doğrudan yatırımlar ve büyük ölçüde dış borçlardan oluşan diğer yatırımlar şeklinde sıralandıkları görülüyor.

UYP pozisyonu açığı Finansal Times’tan Gillian Tett’in hesaplamalarına göre ABD GSYH’sinin yüzde 91’ine kadar ulaşıyor. Bu oran 20 yıl önce yine eksi yönde olsa dahi GSYH’nin -11’i dolaylarındaydı. En büyük tehlike, özellikle ABD teknoloji devlerine yapılan müthiş düzeyde yatırımların, riski bir ölçüde azaltmak için geldikleri yere geri dönmesi, ABD dışı ve teknoloji dışı bir küresel portföy dengeleme hareketinin başlaması.

2019-2024 arasında ABD hisse senetleri endeksleri yüzde 83 artarken ABD dışındaki borsalardaki yükseliş sadece yüzde 9 olarak........

© Birgün