65 yıl önce bugün, ilk defa bir insan Dünya atmosferinin dışına çıktı. 12 Nisan 1961’de Vostok 1 uzay aracı ile uzaya çıkan ilk insan olan Sovyet kozmonot Yuri Gagarin, sadece Soğuk Savaş döneminin en kritik dönüm noktalarından birine imza atmakla kalmadı, gelecek nesillere de ilham ve cesaret kaynağı oldu.

Günümüzden 54 yıl önce Güneş tanrısı Apollo’nun Ay’a götürdüğü mürettebat ise soğuk savaşın teknolojik rekabetine son noktayı koyma amacıyla Ay yüzeyine indiğinde, insanlığın ilk defa başka bir gök cisminde izini bırakması, bir gök cisminden örnek toplaması ve Ay modülü ile yüzeyde konaklaması gibi ilklere imza atmıştı. Bunca ilki başarma gayesi, riski miminumda tutma gerekliliğini de beraberinde getirdiği için, Apollo’nun hedefi Ay’ın aydınlık yüzüydü.

İdeolojilerin teknolojik bir düelloya tutuştuğu o yıllarda, Ay’a gitmek bir keşif merakından ziyade bir ilk olma yarışıydı. Bu sayede her ne kadar tarihin en büyük mühendislik harikalarından birine tanıklık etmiş olsak da, Ay yüzeyinden yansıyan ışık, insanlığın yalnızca yarısının yüzünü aydınlatıyordu. Bilim tarihinin "Gizli Figürleri" olarak arka planda hesaplamalar yapan, yazılım kodlarını elle dokuyan ya da dikiş makinelerinin başında astronot kıyafetlerini diken kadınların İsimleri ne kapsüllerin üzerinde yazıyordu ne de tarihin ön sayfalarında. 1969 yılında Neil Armstrong Ay’da ilk adımı attığında kapsülün içindeki erkek astronotlarla birlikte kontrol merkezindeki beyaz gömlekli, kravatlı yüzlerce erkek Güneş tanrısının arabasıyla Ay’a inişi kutluyordu. Fotoğraflara yansıyan ve tarihe kazınan başarı resminde kadınların yüzü seçilmiyordu.

Apollo’nun hedefi, Ay’ın nispeten güvenli ve Güneş alan aydınlık yüzüydü. Kısa ziyaretler yapıldı, taşlar toplandı, bayraklar dikildi ve dönüldü. Görev tamamlanmıştı. Ancak bu, bir evi ziyaret edip salonda beş dakika oturup çıkmaya benziyordu. Evin derinliklerine dair yeterince fikrimiz yoktu.

YARIŞ BİTTİ İNŞA BAŞLIYOR

Bu sahneden 50 yıl sonra ise bu sefer sahnede Apollo’nun ikiz kız kardeşi, Ay’ın gerçek sahibi Artemis var. Beraberinde yüzlerce kadınla........

© Birgün