Kendi olma hakkı; ekmek kadar, su kadar ihtiyaç belki. Hem de en temel hak. Öyle ya, insanın mutlu hissetmesi, özgürce yaşaması, özgüven sahibi olması, nitelikli işler yapabilmesi kendi olmaktan geçer. Bu sistemde insanların kendi olamamasının çeşitli şekillerini gözlemleyebiliyoruz. Tabii bunların nedenlerini de. Sürekli şikâyet ettiğimiz yabancılaşma, o kendi olamamanın temel nedeni aslında. Tabii o yabancılaşmayı yaratan etkenler de ayrı bir yazı konusu.

Engelliler için kendi olma mücadelesi ve toplum tarafından benliğinden soyutlanmak daha kapsamlı bir durum. Tabii diğer ötekileştirilenler için de bu geçerli. Sürekli “mış” gibi yapmak mecburiyetinde kalmak, yeti çeşitliliğini bir kusur gibi görmeye zorlanmak, körken gören biri gibi davranmaya çalışmak… Bu durum bir genellemenin sonucu bir taraftan. Bir taraftan da genellemeyi yaratan en temel unsurlardan. Bu yazının teması da kendi olma hakkı değil, o genelleme. Genel bir potada eritilme. Yaratılan normalin dışında kabul edilen kesimler için en temel sorunlardan biri genellenmektir. Bu genelleme durumu, kişileri yeti çeşitliliğine ya da toplum açısından “bozuk” kabul edilen etkene göre aynı olarak değerlendirmedir. Bir başka değişle tüm körler aynıdır onlar için. Tüm sağırlar, tüm nöroçeşitliler.

Bu sağlamcılığın da bir sonucu, aynı zamanda bütün ayrımcı akımların kesişim noktasıdır. Belli bir kesimde tanınan birinin özellikleri, ilgili kesimden herkese aitmiş gibi davranılır. Bir körün davranışları başka bir körden de beklenir. Bu açıkça insanları kişiliğinden soyutlayıp tek bir müşterekte birleştirme demektir. Zararlıdır. Çünkü kişiliği, yeti farklılıklarını, bakış açılarını yok sayar. Zararlıdır çünkü mekaniktir. Zararlıdır çünkü dogmatiktir ve doğal olarak ilgili kesime yönelik önyargıların kırılmasını zorlaştırır. Zararlıdır çünkü zaten ötekileştirilmiş kesimleri hedef haline getirir.

Bu genelleştirmeye birkaç örnek: Bütün körler birbirini tanır, tüm körlerin kulağı gelişkindir, bir kör olumsuz bir yönelimdeyse........

© Bianet