Nepal-Tibet sınırında 26 Ağustos’ta yaşanan ve yüzlerce kişinin hayatını kaybetmesine, yaklaşık 4 bin kişinin de kaybolmasına yol açan felaketi tetikleyenler arasında sırasıyla, orta şiddetli bir deprem, sel ya da buzul gölü taşkını olasılıkları konuşuldu.

Akabinde ortaya çıkan uydu görüntüleri ve ilk bilimsel değerlendirmeler ise çok daha karmaşık bir sürece işaret ediyor: Langtang Lirung çevresinde gerçekleşen bir heyelanla birlikte bir buzul veya kaya kütlesinin kopması, devasa bir buz-kaya çığına dönüşerek vadiye ve nehir sistemine ulaşıyor. Burada biriken malzeme ve su, birbirini izleyen taşkın ve moloz akışlarını tetikliyor. 

Nepal’de olası ardışık tehlikelere karşı uyarılar devam ederken, yaşananlar, iki yıl önce bu sefer Avrupa’nın yüksek dağ sisteminde yaşanan bir başka felaketi anımsatır nitelikte. 2024 yılında, Fransız Alplerindeki La Bérarde kasabasında yaşanan olay, kayıtlara büyük bir sel felaketi olarak geçmişti. Ancak 18 Ağustos’ta Natural Hazards and Earth System Sciences dergisinde yayımlanan bir çalışma, olayın basit bir sel taşkını olmadığına işaret ediyor.

Araştırmacılar, buzul gölünün içinde ve altında saklı bulunan su kütlelerinin de denkleme katılması gerektiğinin altını çiziyor. Çalışmaya göre, teorik olarak, buzulun altındaki su ceplerinde depolanmış yüzbinlerce metreküpe varan su, 18 Ağustos’taki olayda açığa çıkarak sel taşkınının şiddetini artırmış olabilir.

Himalayalar ve Fransız Alplerinde yaşanan olaylar bize dağ ve buzul sistemlerinin karmaşık yapılarını ve iklim değişikliğiyle birlikte bu sistemlerdeki belirsizliklerin artma eğilimini ve özellikle zincirleme afetleri tetikleme potansiyelini bir kez daha hatırlatıyor.

La Bérarde bilmecesi: Bu kadar su nereden geldi?

Fransa’nın güneydoğusundaki küçük La Bérarde yerleşimi, Haziran 2024’te son derece yıkıcı bir taşkın ve moloz akışıyla karşı karşıya kaldı. Açığa çıkan ve akışa geçen su kütlesinin miktarı, beklentilerin üzerindeydi. Araştırmacılara göre, yoğun yağışlar, mevsim normallerinin üzerindeki kar örtüsünün erimesi ve buzul gölünün boşalması sonucu ortaya çıkabilecek su miktarı, taşının büyüklüğünü açıklamaya yetmiyordu. 

Yeni yayınlanan çalışmanın yazarları ise Glacier de Bonne Pierre'in topoğrafyasını inceleyerek buzulun altında gizli su........

© Bianet