Pek çok kaynakta isimleri “Konfor Kadınları” olarak geçiyor ama bana sorarsanız bu çeviride ciddi bir anlam kaybı var.

Japonca “ianfu” sözcüğü “teselli eden, rahatlatan kadın” anlamını taşıyor; sözcük İngilizceye “comfort woman/army prostitute” olarak geçmiş. “Comfort” sözcüğü Türkçeye “konfor” olarak çevrilince sözcüğün anlamından uzaklaşılmış.

Orijinal sözcüğün içeriğini doğru yansıtan çevirinin “teselli” olduğunu düşündüğümden yazı boyunca bu çeviri ile ilerleyeceğim izninizle.

1995’te kurulan AWF (Asian Women’s Fund- Asya Kadınlar Fonu) bu terimi benimsiyor. Ordunun resmî belgelerinde de bu terim “ianfu” (teselli kadınları) var.

JWRC (Japonya’nın Savaş Sorumlulukları Araştırma ve Belgeleme Merkezi) 2007 tarihli Basın Konferansı notlarında “Teselli Kadınları” teriminin kendisi sorunlu olsa da hiçbir şekilde yanlış olmadığı belirtiliyor.

Bu terim, 1931’de başlayan Asya-Pasifik Savaşı ve II. Dünya Savaşı sırasında Japon Birlikleri’nce işgal edilen yerlerde Japon İmparatorluğu’na bağlı askerlerin cinsel ihtiyaçları için kullanılan, fiziksel ve duygusal eziyete maruz kalan Japonya, Kore, Çin, Myanmar, Filipinler, Tayvan, Endonezya, Burma, Yeni Gine, Avustralya, Hollanda ve diğer ülkelerden on binlerce kadını ifade ediyor.

Ufak bir parantez açalım; birazdan detaylandıracağım sistem içinde sadece işgal edilen ülkelerdeki yerel kadınlar değil, Japon kadınlar da istismar edilmiş. Japonya'da bu kadınların bugüne kadar destek hareketlerinden dışlanması üzücü bir ayrıntı.

“Asya Kadın Fonu” kurulduğunda destek almaya hak kazananlar arasına Japon kadınları dahil edilmemiş mesela. Keza, Japon kadınlarının savaş zamanı cinsel suç mağdurları listesinden çıkarılması da aynı şey. Görmezden gelinen Japon teselli kadınlarına karşı işlenen şiddetin önemsizleştirilemeyeceğini söyleyip parantezi öyle kapatalım.

II. Dünya Savaşı’nın ilk yıllarında Japon yetkililer geleneksel yollarla sadece Japonya’dan seks işçisi temin ediyor. Buralarda çalışanlar, Japon askerlerin gittikleri yerlere beraberlerinde götürülen Japon kadınlar.

Dönemi anlatan bazı kaynaklarda Japon Dışişleri Bakanlığı’nın bir süre sonra, Japonya’nın imajı zedelendiği için, Japon seks işçilerine seyahat vizesi verilmesine karşı çıktığı yazıyor. Bu nedenle midir yoksa bu işe gönüllü olanların azalmasından mıdır bilinmez bir süre sonra Japon Ordusu işgal ettiği topraklarda yaşayan yerel halka yöneliyor.

Bunu elbette tek başına yapmıyor; işbirlikçi yerel hükümetler, yerel kamu görevlileri, aracı özel ajanslarla iş birliği içinde yapıyor. Örneğin Kore’de bu tesislere getirilen kadınların çoğunluğunun organize suç gruplarıyla bağlantılı olan Koreli taşeronlar aracılığıyla temin edildiği biliniyor.

Kadınların bir kısmı askeri kantinlerde garsonluk; askeri tesislerde hemşirelik, bakıcılık gibi yardımcı hizmetlerde çalıştırılma vaadiyle götürülüyor, bir kısmı ise doğrudan kaçırılıyor. İnsan ticareti, dolandırıcılık, zor kullanarak kaçırma vb. olaylar giderek yaygınlaşıyor ama emniyet kuvvetlerinin bu gidişata müdahalesi zamanla ortadan kalkıyor.

Savaş suçlarına ilişkin resmî belgelerin savaş sonunda gizlenmesi veya imha edilmesi nedeniyle teselli kadınlarının sayısının bilinmesi neredeyse imkânsız.

Çinli akademisyen Prof. Su Zhiliang, 1938 ile 1945 arasındaki yedi yıllık dönemde, Japonların işgal ettiği tüm coğrafyada çalışan “teselli kadınlarının” sayısının 360- 410 bin arasında olduğunu belirtiyor.

Japon kaynaklarda bu sayının abartılı olduğu, gerçek sayının 20 bin ile 200 bin arasında değiştiği belirtiliyor. Uluslararası Hukukçular Komisyonu toplam sayıyı 100 bin-200 bin arası olarak veriyor.

Gelelim teselli istasyonlarına: Tarihçi Yoshiaki Yoshimi’ye göre teselli istasyonları (comfort stations) Japonya’nın 1931 Mançurya İşgali döneminde, Nanjing olaylarındaki toplu tecavüzler nedeniyle Çin, ABD ve Avrupa’dan gelecek eleştirilerden kaçınmak için “Japon düşmanlığının yükselmesinden duyulan endişe ile” askeri bir strateji olarak kuruluyor. Savaş zamanında tecavüzü ve cinsel yolla bulaşan hastalıkları azaltmak, askeri sırların sivillere sızmasını engellemek gibi ikincil amaçlar da var.

Önemli bir kısmı henüz ergenlik çağında olan bu kadınların hapsedildiği ve askerlerle cinsel ilişkiye girmeye zorlandığı teselli istasyonlarının sayısı kimi kaynakta 400, kimi kaynakta 2000’den fazla olarak veriliyor. Kesin olarak bilinen tek şey teselli istasyonlarının Asya genelinde birçok ülkede faaliyet gösterdiği.

Mesele nihayet kamuoyunda tartışma........

© Bianet