Vestel firması dünyanın en rekabetçi sektörlerinden birinde faaliyet göstermektedir. Gerçek anlamda er meydanı rekabeti içindedir ve sektöründe şampiyonlar ligindedir. Çok az ülke bu ölçekte beyaz eşya ve elektronik devi ortaya çıkartabilmiştir. Avrupa’nın ve hatta Japonya’nın dev gibi elektronik firmalarını hatırlayalım… Grundigler, Telefunkenler, Sabalar, Thomsonlar, Philipsler. Hepsi tarih olmuş. Japonya’nın elektronik devleri Sony, Toshiba, Sharp.. Artık TV pazarında esameleri okunmuyor. En babaları Sony’nin TV’de küresel pazar payı yüzde 3 bile değil. Günümüzde televizyon pazarında Kore ve Çin haricinde kimsenin esamesi okunmuyor.

İşte bu vahşi dünyada rekabet eden milli oyuncumuz Vestel’dir. Diğer milli oyuncumuz BEKO Elektronik de aynı zorlu pazar şartlarında başarıyla rekabet etmektedir, onların holding yapısı daha güçlü, beyaz eşya kısımları daha büyük, acil bir kurtarma ihtiyacı yok, o konuya bu yazıda girmeyelim.

Vestel’in mali durumu bozulursa ve satışları azalırsa haliyle personel işten çıkartmak gibi hiç istenmeyen bir yola sapmak zorunda kalabilir. Anlaşılan son aylarda bir miktar personel çıkartmak durumunda kalmışlar.

Bu yazının amacı, Vestel’in mevcut finansal durumunu iyileştirecek hissedar değişikliği dahil bazı önerilerde bulunmaktır ancak bunu yaparken kamuya ilave yük ve risk getirmemektir. Karma bir model önereceğiz.

Bir özel sektör firması kurtarma politikası önerirken iki kere düşünmek lazım. Hatta Aydınlık gibi Bilimsel Sosyalist eğilimli bir mecrada yazınız yayınlanacaksa belki üç kere. Hassas konu şudur: Kurtarılması gereken patron değil, işyeridir. Kurtarılacak firmanın tüm çalışanları ile güçlü şekilde yola devam edebilmesi ve sektöründe sürdürülebilir rekabet edebilmesi hedeflenmelidir. Patronun zenginleşmesi değil aksine servetini firmayı kurtarmak ve yüzdürmek uğruna fedakârlıkta bulunması hedeflenmelidir.

Vestel’in mali durum detaylarına bu yazıda girmeye gerek yok. Özkaynaklarının çok ötesinde, 90 milyar TL civarı borcu var ve son dönemde bırakın net kârı pozitif FAVÖK dahi maalesef üretemiyor. Beyaz eşya iştiraki daha iyi durumda ama onda da kârlılık sorunu var.

Bu noktaya nasıl geldik? Bu tablo Vestel yönetiminin beceriksizliğinin eseri mi? Hayır değil. Gerek BEKO olsun gerek Vestel olsun, bu firmaların zamanında iş modellerinin potansiyeli yüksek idi. Avrupa ile Gümrük Birliği kapsamında Avrupa’ya korunaklı satış yapma imkânı var idi. Ama ne oldu? Avrupa baktı Türk TV üreticileri ile rekabet edemiyor ve firmaları batıyor, bu alandan çıktı ve “Türkler kazanacağına Koreliler kazansın” dediler. Kore ile STA yaptılar ve ortalık darmaduman oldu. Bizim fecaat Gümrük Birliği anlaşmamız da bize bu durumu engelleme hakkı tanımadı. Neyse, olan oldu, geleceğe bakalım.

Önerim Vestel’in iş modelini dönüştürmektir ve Vestel’e Aselsan için “düşük maliyet ile seri üretim yapabilen firma” özelliği eklemektir. Yani Vestel bırakalım ana işi olan beyaz eşya ve TV üretimi işine devam etsin, küresel rekabete devam etsin ama ilave bir gelir kanalı olarak Aselsan’a da üretim yapsın. Ortaklık yapısında ağırlığı yani kontrol hissesini Aselsan’a verelim. Gelin madde madde önerilerimizi sıralayalım ve çözüm modelini tasarlayalım:

ÖNERİLER

FİNANSAL YAPININ GÜÇLENDİRİLMESİ

1) Vestel’in hâkim hissedarları Vestel’in mevcut borçluluğunu azaltmak için gayrimenkul vs. gibi diğer varlıklarını satmalılar ve şirkete kaynak aktarmalılar. Bedelli sermaye artırımı yolu da kullanılabilir.

ÜRETİM İŞ BİRLİĞİ

2) Aselsan mevcut seri üretim projelerinin hangilerinin Vestel kampüsünde yapılabileceği veya planlanabileceği konusunda çalışsın. Üretim alanı darlığı veya personel yönetimi vb. sorunlar yaşayan bazı tedarikçilerini de Vestel’e fason üretim yaptırmaya yönlendirebilir.

ORTAKLIK YAPISI

3) Aselsan Vestel’in kontrol hisselerini alsın. 4 milyar TL civarına bunu yapabilir. (Aselsan’ın piyasa değeri 2 trilyon TL’ye yakın yani minicik bir hisse takası ile bu iş hallolur, nakit çıkışına da gerek yok.)

ÜRETİM HATLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

4) Aselsan’ın cep telefonu seri üretimi, güvenlik kamerası seri üretimi, bazı elektronik tıbbi ürünlerinin seri üretimi konuları Vestel fabrikasına kaydırılabilir. Hassas askerî teknolojileri Manisa’ya getirmeye gerek yok hatta kesinlikle getirilmemeli.

KURUMSAL YAPININ SADELEŞTİRİLMESİ

5) Vestel’in borsada bir beyaz eşya ve bir elektronik şirketi var. Fabrikaların hepsi de Manisa’da birbirine yakın alanlarda. Bu iki şirketi birleştirmek uygun olur zaten dünyadaki örnekler genelde bu yönde gelişiyor.

KALİTE POLİTİKASI

6) Aselsan dümene geçtikten sonra Vestel’in ürünlerinin kalitesi yükseltilmelidir. Vestel ürünlerinin çıkardığı sorunların Aselsan’ın marka imajını etkilemesine izin verilmemelidir.

TOGG HİSSELERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

7) Vestel’in altında TOGG’un da % hissesi var. Bu konu ayrıca değerlendirilmelidir. Aselsan TOGG hisselerini alabilir, hisseler Zorlu Holding’e aktarılabilir veya TOGG........

© Aydınlık