Geçenlerde THY için büyüme politikaları isimli bir yazım Aydınlık web sitesinde yayınlanmıştı. 

Türk Hava Yolları için büyüme politikalarıGündem

Bu yazıda, Türkiye Diasporası için iki adet havacılık ilintili hizmet tasarlanmasını ve bazı havalimanlarımız için bekleme süresi azaltıcı kalite standardı tasarlanması önerisini politika yapıcılarımızın değerlendirmesine sunacağım. Sona da bonus olarak yolcu verilerinin güvenliği konusunu ekledim. 

Türk diasporasına dergi, gazete, kitap ulaştırmak için THY bileti

Avrupa’da yaşayan Türklerin özellikle Türkçe basılmış ve süreli yayınlara hızlı şekilde ulaşması pek mümkün değildir. THY üzerinden tasarlayacağımız maliyet etkin bir çözüm ile bu sorunu kısmen çözebiliriz. Eskiden uçağa binmeden THY yolcuları arzu ettikleri gazeteyi ücretsiz olarak THY’nin bu iş için kurduğu bankolardan alabiliyordu. Bu olay, Türkiye’deki gazetelerin satışını da destekliyordu ve dolaylı istihdam sağlıyordu. Belki bu hizmet THY’ye pahalı gelmiş olabilir. THY’ye ilave maliyet oluşturmayacak şekilde hatta belki küçük bir ilave gelir elde edebileceği şekilde benzer bir model kurgulanabilir. Misal vatandaş uçak biletini aldıktan sonra uygulamadan veya internet bağından istediği kitap, dergi veya gazeteyi uçuş için sipariş edebilmeli. Nasıl ki vatandaş uçuşunda ne yemek istediğini belirli kısıtlar dahilinde sistemden seçebiliyorsa benzer bir modeli Türkçe kültür ürünlerinin pazarlanmasında kullanabiliriz. Bu hizmeti İGA çıkışlı uçuşlarda pilot uygulama olarak başlatabiliriz. Ödemesini milleri ile veya kartından yapabilir. Yılda İGA’dan çıkan 420 bin civarı THY uçuşu oluyor. Her uçuşta 30 kişi bu servisi kullansa, ortalama 2 USD’lik bir kültür ürünü satılsa ne eder? Yılda 25 milyon dolarlık kültür ürünü ihracatı eder. Bu da ilgili sektörde önemli miktarda (yaklaşık 800 kişilik) istihdamın oluşturulması demektir. Misal vatandaş kitabının, gazetesinin siparişini uçuş öncesi verdi, havalimanında boarding öncesindeki otomatta biletini okutup kitabı otomattan aldı. Boarding öncesi biraz okudu, devamını uçuşta okudu. İnerken belki yanına aldı veya almadı koltukta bıraktı. Bu durumda uçağı temizleyen ekip bunları toplayıp ilgili havalimanında anlaşmalı firmaya bu ürünleri topluca satar. Alan firma da bu ürünleri ebay veya internetten ilgili ülkede satışa koyabilir. Yani yine ilgili ülkedeki Türk Diasporası bu ürünlere internetten sipariş ile makul hız ve maliyet ile ulaşabilmiş olacak. Kimse almaz ise ilgili Türk konsolosluğu adam gönderir ürünleri aldırır ve kendi değerlendirir. Yani mesele bir şekilde Türkçe kültür ürünlerini THY uçuşları ile yurtdışına çıkartabilmek ondan sonra bu ürünler bir yolunu bulur ve Türk Diasporasına ulaşır. Buna benzer bir sistemi belki Kültür Bakanlığı desteği ile THY uygulamaya alabilir. THY bu işten ne kazanacak? Yükümlülüğü olan uçuş millerini harcatacak, buradan kazancı var. Kitap, dergi, gazete satışından bayilik komisyonu alacak, buradan kazancı var. Kimi vatandaş parasını ödediği ürünü otomattan almayı unutacak, buradan kazancı var. Ciddi bir operasyon maliyeti ise yok. İGA da bu iş için belki 10-15 kişilik bir ekip kurmak gerekecek, bu da olumludur. Bu sistem üzerinden çocuklara boyama kitabı, yaşlılara bulmaca kitabı, öğrencilere Bilim ve Teknik, entelektüellere Teori vb. faydalı dergileri de ulaştırmak mümkün olur. Aynı altyapı üzerinden kültürel ürün harici ürün satışı da mümkündür ama o konunun ayrıca risk ve fırsatları vardır, ayrıca değerlendirmek gerekir.

Türk diasporasının memleket siparişini getirmek

Gelin önceki kültürel ürün ihracatı konusunu biraz daha genişletelim. Misal siz Avrupa’da yaşayan milyonlarca Türk vatandaşından birisiniz ve Türkiye’den bir ürün sipariş vermek istiyorsunuz. Neresi olsun, misal Orta İngiltere’de yaşıyorsunuz, misal Birmingham yakınlarındaki Halesowen kasabasında yaşıyorsunuz. Türkiye’nin aksine, oturduğunuz sokağı tanımlayan bir posta kodunuz var, misal B634JU posta kodundaki sokaktasınız. Mahellelilerinizin bir kısmı ara sıra Türkiye’ye gidip geliyorlar veya aktarmalı uçuş kapsamında geçiyorlar. Elbette çoğundan sizin haberiniz olmuyor. Kurguladığımız sistem şöyle çalışacak: Siz siparişininizi ilgili e-ticaret uygulamasından giriyorsunuz, posta kodunuzu belirtiyorsunuz. Arka planda sistem sizin adresinize en yakın muhitte oturan ve uçuşu olan yolcuyu buluyor ve ona ‘komşuna paket teslimatı yapmak ister misin?’ sorusunu soruyor. Kabul ederse paket hazırlanıyor, uçuş öncesinde İGA’da (veya ilgili havalimanında) teslim ediliyor ve açık adres en son adımda komşuna gösteriliyor. Komşun evine gelirken paketi senin kapına bırakıyor. Sipariş boyunca, nasıl........

© Aydınlık