Η είδηση πέρασε σχεδόν απαρατήρητη. Παιδιά του δημοτικού, λίγες ημέρες μετά την έναρξη της σχολικής χρονιάς, πετούν τα ολοκαίνουργια βιβλία τους σε κάδο ανακύκλωσης, μπροστά στην κάμερα. Η παρουσία της κάμερας αλλάζει τη φύση του περιστατικού. Δεν πρόκειται για αυθόρμητη παιδική αταξία, αλλά για δημόσια χειρονομία που προορίζεται να μεταφέρει ένα μήνυμα: αυτά τα βιβλία είναι για πέταμα.

Πίσω από μια τέτοια χειρονομία διακρίνεται καθαρά ο κόσμος των ενηλίκων. Πρώτα απ’ όλα η οικογένεια, αφού δύσκολα ένα παιδί του δημοτικού οργανώνει μόνο του μια συμβολική διαμαρτυρία απέναντι στη σχολική ύλη, φροντίζει να καταγραφεί και επιλέγει μάλιστα τον κάδο ανακύκλωσης ως σκηνικό της. Αν υπήρξε κομματική καθοδήγηση, συμμετοχή εκπαιδευτικών ή κάποια άλλη οργανωμένη παρέμβαση, χρειάζονται στοιχεία για να το υποστηρίξει κανείς. Ένα όμως είναι βέβαιο: ένα παιδί εννέα ή δέκα ετών δεν έχει συγκροτήσει αυτοτελώς κριτική θεωρία για το περιεχόμενο των σχολικών εγχειριδίων. Αν είχε φτάσει σε τέτοιο επίπεδο πνευματικής αυτενέργειας, θα είχαμε μπροστά μας ένα μικρό ακαδημαϊκό θαύμα και όχι έναν μαθητή του δημοτικού.

Το παιδί μιμείται, αναπαράγει, δανείζεται λέξεις και χειρονομίες από τον κόσμο που το περιβάλλει. Γι’ αυτό το πραγματικά ενδιαφέρον στη συγκεκριμένη εικόνα βρίσκεται έξω από το κάδρο. Βρίσκεται στους ενηλίκους που ανακάλυψαν πόσο επικοινωνιακά χρήσιμο μπορεί να γίνει ένα παιδί. Η παιδική ηλικία προσφέρει επιπλέον ένα είδος συναισθηματικής προστασίας στη χειρονομία: όποιος την επικρίνει κινδυνεύει εύκολα να εμφανιστεί σαν να επικρίνει τα ίδια τα παιδιά.

Ωστόσο, ακόμη κι αυτό είναι η επιφάνεια. Το ουσιαστικότερο ερώτημα είναι γιατί κάποιος επέλεξε, ανάμεσα σε δεκάδες δυνατούς συμβολισμούς, ακριβώς αυτόν: ένα παιδί να πετά τα καινούργια βιβλία του στα σκουπίδια. Γιατί θεωρήθηκε αυτονόητο ότι η απαξίωση του βιβλίου μπορεί να λειτουργήσει ως πειστική μορφή διαμαρτυρίας; Εδώ αρχίζει μια πολύ παλαιότερη ελληνική ιστορία.

Το νεοελληνικό κράτος γεννήθηκε έχοντας στη διάθεσή του ένα........

© Athens Voice