Την Κυριακή 29/3 επισκεφτήκαμε τα κατειλημμένα Προσφυγικά στο κέντρο της Αθήνας και συγκεκριμένα στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας, απέναντι από το γήπεδο του Παναθηναϊκού, μεταξύ του Νοσοκομείου Άγιος Σάββας και του Αρείου Πάγου. Σκοπός της επίσκεψής μας η εν εξελίξει απεργία πείνας του Αριστοτέλη Χαντζή, μέλους της κοινότητας από τις 5 Φεβρουαρίου 2026. Μας υποδέχτηκαν δύο μέλη της Συνέλευσης τα οποία μας ενημέρωσαν για τον αγώνα που δίνει η κοινότητα για την επιβίωσή της απέναντι στον κρατικό σχεδιασμό για την περιοχή, για τα αιτήματα αυτού του αγώνα, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί, την σχέση της με την ευρύτερη περιοχή των Αμπελοκήπων και τους ισχυρούς δεσμούς που έχουν αναπτυχθεί εντός της αυτοοργανωμένης κοινότητας των πάνω από 400 κατοίκων της γειτονιάς των Προσφυγικών.

Το σχέδιο του κράτους για την περιοχή εκφράζεται σήμερα μέσω της προγραμματικής συμφωνίας που διαμορφώθηκε το καλοκαίρι του 2025 μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού της Περιφέρειας Αττικής και της Δ.ΥΠ.Α, με την χρηματοδότηση από την τελευταία να φτάνει στα 12 εκατ. ευρώ και με χρονική διάρκεια σύμβασης τα 7 έτη. Το σχέδιο της σύγχρονης ανάπλασης της περιοχής έχει σημείο εκκίνησης το 2019 όπου κατά την διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ η ΑΝΑΠΛΑΣΗ Α.Ε με χρηματοδότηση από τα ΕΛΠΕ εκπόνησε μελέτη για την αξιοποίηση της περιοχής. Σήμερα το σχέδιο αξιοποίησης αφορά την αποκατάσταση 4 από τα 8 κτίσματα με στόχο την μετατροπή κάποιων εκ των διαμερισμάτων σε κοινωνικές κατοικίες και ξενώνες φιλοξενίας για το αντικαρκινικό νοσοκομείο “Ο Άγιος Σάββας”.

Γιατί λοιπόν οξύνεται ο αγώνας τους τελευταίους δύο μήνες και μάλιστα με κέντρο την απεργία πείνας μέχρι θανάτου του Αριστοτέλη Χαντζή; Ποιο είναι το αρνητικό στην αξιοποίηση των Προσφυγικών ως κοινωνική κατοικία και ξενώνες υπό την ηγεσία του περιφερειάρχη Χαρδαλιά;

Για να απαντήσουμε στα παραπάνω ερωτήματα θα χρειαστεί να απαντήσουμε κατ’ αρχάς στο ζήτημα για ποιο λόγο η Περιφέρεια Αττικής επιλέγει να εγκαταστήσει κοινωνικές κατοικίες σε μια περιοχή η οποία για χρόνια λειτουργεί ως κοινωνική κατοικία. Σε μια χώρα όπου οι ιδιωτικοποιήσεις απλώνονται σαν καρκίνος διαλύοντας οποιαδήποτε υποψία προ-μνημονιακού κοινωνικού κράτους μπορεί να υπήρχε, με την αγορά ακινήτων πλήρως απορυθμισμένη και τα ενοίκια να σπάνε νέο ρεκόρ αύξησης κάθε μήνα, την κατοικία να έχει μετατραπεί σε επενδυτικό προϊόν μέσο της Golden Visa, με μεγάλο κομμάτι του οικιστικού αποθέματος να έχει μετατραπεί σε τουριστικά καταλύματα μέσω βραχυχρόνιων μισθώσεων και την διενέργεια πλειστηριασμών ακόμη και πρώτης κατοικίας, η απάντηση μοιάζει μάλλον απλή: λένε ψέματα! Δεν υπάρχει κανένα ενδιαφέρον για την δημιουργία κοινωνικής κατοικίας στην περιοχή, δεν ήταν και δεν θα είναι ποτέ στο πρόγραμμα της κυβέρνησης μια τέτοια στόχευση. Ο χώρος μετριέται σε τετραγωνικά και τα τετραγωνικά μετρώνται σε χρήματα. Σκοπός της σύμβασης της περιφέρειας δεν αποτελεί το ξεδίπλωμα ενός σχεδίου για την βοήθεια της κοινωνίας, αλλά η διάλυση της σημερινής κατάστασης κοινωνικής κατοίκησης των προσφυγικών και την όσο το δυνατόν πιο προσοδοφόρα εκμετάλλευση αυτού του “φιλέτου” στο κέντρο της πόλης. Το σχέδιο εξευγενισμού της περιοχής σκοπό έχει να “τονώσει την οικονομία” και να προσελκύσει νέα επενδυτικά κεφάλαια. Άλλωστε η κυνικότητα είναι εμφανής και μόνο στο ότι οι 400 άνθρωποι που ζουν σήμερα στην γειτονιά για τα επόμενα 7 χρόνια απλά θα πεταχτούν στον δρόμο.

Έχει μεγάλη σημασία να τονιστεί πως τα  προσφυγικά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας αποτελούν μνημείο όχι μόνο πολιτιστικής κληρονομιάς αλλά και μνημείο αγώνα, με τα σημάδια των σφαιρών από την μάχη των Δεκεμβριανών να είναι ακόμα ορατά στους τοίχους. Η ιστορία της περιοχής βεβαίως μας διδάσκει πως μέχρι το 2003 και το 2009, όπου τα κτίρια των προσφυγικών ανακηρύχθηκαν νεότερα ιστορικά μνημεία έπειτα από αποφάσεις του ΣτΕ, ο σχεδιασμός αφορούσε την κατεδάφιση τους με τελευταίο το σχέδιο κατεδάφισης για την δημιουργία mall και υπόγειου parking. Φυσικά, ο χαρακτηρισμός των κτιρίων ως διατηρητέα δεν ήρθε από μόνος του αλλά έπειτα από χρόνια αγώνων κατοίκων, φορέων αρχιτεκτονικής, ακαδημαϊκών και κινημάτων και αφού είχαν προηγηθεί αναγκαστικές απαλλοτριώσεις από το κράτος μέσα σε καθεστώς τρομοκρατίας. Στη συνέχεια το “φιλέτο” πέρασε στο ΤΑΙΠΕΔ προς ιδιωτικοποίηση και ξεπούλημα. Σήμερα τα 177 από τα 228 διαμερίσματα ανήκουν στην Περιφέρεια Αττικής. Το ιστορικό αποφάσεων κατεδάφισης και πλάνων ιδιωτικοποίησης των προσφυγικών, δίκαια οδηγεί στην υπόθεση πως η νέα σύμβαση αποτελεί, παρά τα λεγόμενά της, συνέχεια αυτών των στόχων που τόσα χρόνια λόγω των αντιστάσεων δεν ευοδώθηκαν. Όσο για την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς του μνημείου, είναι εμφανές πως, αν αυτή ποτέ γίνει, θα είναι επιλεκτική, ξεδοντιασμένη και χωρίς κανέναν σεβασμό στην ιστορία του λαού μας που έδωσε την ζωή του για την απελευθέρωση αυτού του τόπου από τις δυνάμεις της γερμανικής – ναζιστικής κατοχής και τους ντόπιους συνεργάτες της. Άλλωστε τα στελέχη της σημερινής κυβέρνησης δεν το κρύβουν, αντίθετα είναι με χυδαίο τρόπο περήφανοι για αυτό.

Είναι σημαντικό να αναφερθεί πως από την πλευρά της Περιφέρειας Αττικής και κατ’ επέκταση της νέας σύμβασης, αποσιωπάται το γεγονός πως η Κοινότητα των Κατειλημμένων Προσφυγικών έχει δουλέψει ενεργά για την συντήρηση των κτιριακών εγκαταστάσεων με εργασίες συντήρησης στο εσωτερικό, έχοντας έως σήμερα εκπονήσει μελέτη συντήρησης και αποκατάστασης. Η μελέτη έχει εκπονηθεί από μια ομάδα αρχιτεκτόνων, πολιτικών μηχανικών και καθηγητών της αρχιτεκτονικής σχολής του ΕΜΠ σε συνεργασία με την Δομή “Τεχνικών Εργασιών” της κοινότητας των Προσφυγικών. Μάλιστα η κοστολόγηση της μελέτης είναι πολύ χαμηλότερη από τα 12 εκατομμύρια της Σύμβασης της Περιφέρειας, όπως μας ενημέρωσαν τα μέλη της Συνέλευσης που ήρθαμε σε επαφή. Φωτογραφίες από τις εργασίες που έχουν πραγματοποιηθεί έως σήμερα στο εσωτερικό των κτιρίων σύντομα θα μπορεί ο καθένας να δει αναρτημένες στην όψη του κτιρίου προς την Λεωφόρο Αλεξάνδρας.

Στην περιοχή των Προσφυγικών και μέσα σε μία περίοδο στεγαστικής κρίσης, η απόφαση της Περιφέρειας Αττικής και της Κυβέρνησης είναι επί της ουσίας μια απόφαση εκκένωσης και διάλυσης μιας ζωντανής γειτονιάς. Μια κοινότητα αλληλεγγύης, κοινωνικής και συλλογικής κατοίκησης, αυτοοργανωμένη, που βάζει το εμείς πάνω από το εγώ και με δομές που υποστηρίζουν τα μέλη της αλλά και την ευρύτερη περιοχή είναι εμπόδιο στον κρατικό σχεδιασμό. Έναν σχεδιασμό όπως όλους αυτούς που καθημερινά βλέπουμε γύρω μας, που βλέπει το κέρδος ανά τ.μ χώρου πάνω από τις ανάγκες των κατοίκων μιας περιοχής, που βλέπει την ιδιωτικοποίηση της υγείας σαν επενδυτικό πρόγραμμα, που θεωρεί την δημόσια περιουσία ιδιοκτησία προς εμπορική εκμετάλλευση. Άλλωστε το κράτος δεν είναι ουδέτερο αλλά στέκεται ενάντια στην αυτοοργάνωση και την αυτοδιαχείριση, δύο πόλους τους οποίους φοβάται και με τους οποίους βρίσκεται σε βαθιά ιδεολογική αντίθεση. Στρέφεται ενάντια σε κάθε δύναμη που αναδύεται “από τα κάτω”, καθώς αυτή αμφισβητεί έμπρακτα την κυριαρχία του. Στα Προσφυγικά αυτή η δύναμη παίρνει υλική μορφή, οι κάτοικοι μαζί με τον κόσμο που έχει αγκαλιάσει την γειτονιά εφαρμόζουν το συλλογικό φαντασιακό της αποκατάστασης και συντήρησης με όρους αλληλεγγύης. 

Δεν πρέπει και δεν μπορούμε να εμπιστευτούμε το δήθεν κοινωνικό πρόσημο της τριμερούς προγραμματικής σύμβασης για την περιοχή των Προσφυγικών. Αντίθετα, εμπιστευόμαστε τους κατοίκους και την Κοινότητα των κατειλημμένων Προσφυγικών απέναντι στον εσμό από golden boys και συμβούλους του Μητσοτάκη. Εμπιστευόμαστε τον απεργό πείνας Αριστοτέλη Χαντζή που βάζει την ζωή του μπροστά για την ακύρωση της τριμερούς σύμβασης, κατά της εκκένωσης των προσφυγικών από τους κατοίκους τους, διεκδικώντας η αποκατάσταση των προσφυγικών να πραγματοποιηθεί από τους κατοίκους και την κοινότητά τους και όχι από μια θράκα μεγαλοεργολάβων.

Σε μια περίοδο που τα πιο ευάλωτα μέλη της κοινωνίας μας κινδυνεύουν να χάσουν ένα από τα σημαντικότερα κοινωνικά αγαθά, αυτό της στέγασης, με ολοένα και περισσότερες οικογένειες και νέους να δίνουν σχεδόν το μισό τους εισόδημα για ενοίκιο, ο αγώνας των προσφυγικών ανοίγει το ζήτημα της κοινωνικής κατοικίας στην χώρα μας και για αυτό το λόγο ο αγώνας πρέπει να υποστηριχθεί και να δικαιωθεί.

Την Κυριακή 5 Απριλίου στις 13:00 ενισχύουμε την συγκέντρωση και πορεία αλληλεγγύης στο πλευρό της Κοινότητας Κατειλημμένων Προσφυγικών για την δικαίωση των αιτημάτων της Κοινότητας και του απεργού πείνας μέχρι θανάτου Αριστοτέλη Χαντζή.

Αρχιτέκτονας, αρθρογραφεί στο Antapocrisis

Λάβετε στο email σας τα νέα από το antapocrisis.gr

© antapoCRISIS