Son birkaç haftadır sanal medyada ve bazı haber kaynaklarında Manastır’da bir arşivde Atatürk’ün gençlik dönemine ait fotoğraflarının bulunduğu gibi çok ilgi çekici, fotoğraflı bir haber dolaşıyor. İlk bakışta çok heyecan verici ve dikkat çekici bir haber…

Gerçekten bulundu mu, bulunan ne?

Haberlerde kullanılan görüntüler 1909 yılına ait ve Yapay Zekâ destekli olarak düzenlenmiş. Ancak bunlar Manastır Askerî İdadisi öğrencisi Mustafa Kemal’e ait fotoğraflar değil. İşte bu yazıyı biraz da bu yanlış fotoğraflar ve yanıltıcı olabilecek haber için yazıyorum. Bu konu yıllardır ilgilenen kişilerin gündeminde oldu. Gerçekten Atatürk’ün böyle hiç görülmemiş ve Manaki kardeşlere ait olduğu söylenen fotoğrafları var mıydı? Ben de gerek arşivlerde gerekse Kuzey Makedonya Manastır Şehrinde bu fotoğrafların varlığına tanık olmak için araştırmalar yaptım. Fotoğrafların varlığına inanıyorum ama henüz bu fotoğraflar bulunmuş değil!

Mustafa Kemal’in Manastır Askerî İdadisi öğrenciliği dönemine ait fotoğrafları var mı?

Janaki ve Milton Manaki kardeşler, Manastır başta olmak üzere Balkanlar’da fotoğrafçılık ve sinema alanında öncü çalışmalar yapan önemli isimlerdi. Osmanlı’nın ilk filmcileri olarak da kabul edilirler. Geride bıraktıkları fotoğraf ve film malzemeleri, dönemin insanlarını, şehirlerini ve günlük hayatını belgeleyen önemli görsel kaynaklar arasında yer alıyor.

“Asıl birinci benim!”

Manastır Askerî Lisesinde 1898 yılı Kasımında önemli bir olay meydana geldi. Mezuniyet töreninde yaşanan bu olay günümüze kadar tam olarak aydınlatılabilmiş değil. Prof.Dr.Hale Künüçen, Üsküp’teki Manaki Kardeşler Vakfı Müzesi’ni, 1998 yılındaki ziyareti sırasında Manaki kardeşlerin çekmiş olduğu fotoğrafları incelerken Mustafa Kemal’in mezuniyet törenine ait fotoğraflar gördüğünü söylemektedir. Vakıf yetkilileri kendisine, bu mezuniyet töreni sırasında; Mustafa Kemal’in Askerî İdadi’yi birincilikle bitirdiği halde törende adının ilk sırada okunmaması, yerine başka bir ismin okunmasına itiraz edişine Manaki Kardeşlerden Milton Manaki’nin tanık olduğunu ve Mustafa Kemal’in heyecanla itiraz ettiğini görmüş olduğunu belirtir. Milton Manaki anısında, Manastır Askerî İdadisi’ne mezuniyet töreninin görüntülerini çekmek üzere çağrıldığını ve Mustafa Kemal’i bu törende gördüğünü, kendisinin fotoğrafını çektiğini, bu olayı net olarak hatırladığını anlatmış, bu anlatım da 1975 yılında yayınlanan bir makalede yayınlanmıştır. Prof.Künüçen, Manaki Kardeşler Vakfı’ndaki çok sayıda fotoğraf arasında bu mezuniyet töreninden içlerinde Mustafa Kemal’in de olduğu fotoğraflar bulunduğunu söylemektedir. Milton Manaki’ye atfedilen bu hatırada, dikkat çekici ve önemli noktalar........

© Antalya Körfez