Merhaba, bugün sizi Oliver Stone’un yönettiği Dördüncü Temmuz’da Doğan (Born on the Fourth of July) filmiyle, Amerikan rüyasının gölgesinde büyüyen bir gencin savaşla birlikte yaşadığı kırılmayı anlatan sarsıcı bir hikâyeye davet ediyorum. 1989 yapımı bu film, yalnızca Vietnam Savaşı’nı değil; savaş sonrası hayal kırıklığını, kimlik krizini ve devletle birey arasındaki gerilimi de mercek altına alır.

Film, gerçek bir isim olan Ron Kovic’in yaşam öyküsüne dayanır. Tom Cruise’un canlandırdığı Kovic, çocukluğundan itibaren güçlü bir vatanseverlik duygusuyla büyür. Bayrak, marş ve kahramanlık söylemleri onun için tartışmasızdır. Vietnam’a gönüllü olarak giderken inancı tamdır. Ancak savaşın gerçekliği, ideallerin çok uzağındadır. Cephede yaşanan kaos ve bir yanlışlık sonucu kendi askerini vurması, Kovic’in iç dünyasında derin bir çatlak açar. Ardından aldığı ağır yarayla belden aşağısı felç kalması, fiziksel olduğu kadar ruhsal bir çöküşü de beraberinde getirir.

Oliver Stone’un anlatımı son derece kişiseldir. Stone da Vietnam gazisidir ve filmdeki öfke, hayal kırıklığı ve sorgulama hissi fazlasıyla gerçektir. Born on the Fourth of July, savaşın cephede bitmediğini; eve döndükten sonra asıl mücadelenin başladığını gösterir. Hastane sahneleri, gazilerin ihmal edilmesi ve sistemle yüzleşme anları, filmin en güçlü bölümleridir.

Tom Cruise’un performansı kariyerinin dönüm noktalarından biridir. O güne kadar daha çok popüler ve enerjik rolleriyle bilinen Cruise, burada fiziksel ve duygusal olarak zorlayıcı bir karakteri büyük bir ciddiyetle taşır. Kovic’in öfkesi, umutsuzluğu ve sonunda aktivizme yönelen dönüşümü, abartıya kaçmadan aktarılır. Bu performans, Cruise’a En İyi Erkek Oyuncu dalında Oscar adaylığı getirmiştir.

Film, 1990 Oscar Ödülleri’nde En İyi Film dalında aday gösterilmiş; En İyi Yönetmen (Oliver Stone) ve En İyi Kurgu Oscar’larını kazanmıştır. Ancak filmin asıl gücü, politik bir söylemi kişisel bir hikâye üzerinden anlatabilmesinde yatar. Bu bir propaganda filmi değildir; bir yüzleşme filmidir.

Sonuç olarak Dördüncü Temmuz’da Doğan, kör bir vatanseverlikten bilinçli bir muhalefete uzanan sancılı bir yolculuğu anlatır. Savaşın bedelini yalnızca cephede değil, hayatının geri kalanında ödeyen bir adamın hikâyesidir bu. Film, kahramanlık kavramını sorgular ve şu soruyu bırakır: Gerçek cesaret, savaşmak mı yoksa yanlış olduğunu gördüğün şeye karşı çıkmak mı?

Bugünlük bu kadar, hoşçakalın.

© Anayurt